شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٢٦ - ٧٦٢٥ لقاح الرياضة دراسة الحكمة و غلبة العادة
معرفت بمعرفت ديگر بمدارسه علم و خواندن آنست با يكديگر، و «لقاح» بفتح لام شكوفه را گويند كه از درخت خرماى نر بشكوفه درخت ماده در اول شكافتن آن مىريزند تا آبستن شود و بنا بر اين ممكن است كه در اينجا بفتح لام خوانده شود نه بكسر آن و ترجمه اين باشد كه: آنچه آبستن مىشود معرفت بآن يا آنچه آبستن مىشود آدمى بآن بمعرفت مدارسه علمست.
٧٦٢٣ لقاح العلم التصور و الفهم.
آبستنى علم تصور و فهمست، يعنى آبستن شدن كسى بعلم يا آبستن شدن علم بعلم ديگر باينست كه خوب تصور آن شود و فهميده شود نه اين كه چيزى بزبان ياد گيرد و در دل صورت آن در نيايد و نفهمد، و اگر «لقاح» بفتح لام خوانده شود ترجمه اينست كه: آنچه آبستن مىشود آدمى بآن بعلم يا آبستن مىشود بآن علم بعلم ديگر تصور و فهم است.
٧٦٢٤ لقاح الخواطر المذاكرة.
آبستنى خاطرها مذاكره است، «خاطر» چيزى را گويند كه در دل در آيد و بآن اعتبار محل آنرا نيز خاطر مىگويند و بنا بر اول مراد اينست كه آبستنى بخاطرها يعنى علوم و معارف كه در دل در آيند بمذاكره است و اگر مذاكره نشود فراموش ميشوند، يا اين كه آبستنى آنها بعلوم و معارف ديگر بمذاكره است، زيرا كه در هر مذاكره نمىشود كه از آنها پى بپاره از علوم و معارف ديگر برده نشود و بنا بر دويم مراد اينست كه: آبستنى خاطرها بعلوم و معارف بمذاكره است و اگر مذاكره نشود آنها زود از خاطر بدر روند و فراموش شوند، و «لقاح» بفتح نيز مىتوان خواند بر قياس فقرههاى سابق.
٧٦٢٥ لقاح الرياضة دراسة الحكمة و غلبة العادة.