شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٢٠ - ٩٠١٢ من ظفر بالدنيا نصب، و من فاتته تعب
اگر بكند بر وفق اتفاق باشد و منشأ ثوابى نشود.
٩٠١٠ من لم يعنه الله على نفسه لم ينتفع بموعظة واعظ.
هر كه يارى نكند او را خدا بر نفس او سودمند نگردد بموعظه واعظى، يعنى تا حق تعالى كسى را بلطف خود يارى نكند بمسلط ساختن او بر نفس خود و گردانيدن آن در فرمان او سود نيابد بموعظه واعظى، و به آنها از پيروى هوا و هوس برنگردد، پس عمده از براى آدمى اينست كه بسبب كثرت معاصى خود را از درگاه حق تعالى چنان دور نكند كه آن لطف از او سلب شود و او را بخود واگذارد و هوا و هوس بر او مسلط شود و هيچ موعظه در او سود ندهد و بشقاوت ابدى گرفتار گردد.
٩٠١١ من لم يعتبر بغير الدنيا و صروفها لم تنجع فيه المواعظ.
هر كه عبرت نگيرد بحوادث دنيا و تغيرهاى آن سود ندهد در او موعظهها، مراد اينست كه حوادث دنيا و تغيرات آن كه هر كس مشاهده ميكند كافيست از براى عبرت گرفتن و پى بردن از آنها به بىاعتبارى دنيا و بدى عاقبت ظلم و ستم و امثال آنها، و كسى كه به آنها با ظهور و وضوح آنها عبرت نگيرد بايد كه چندان گمراه هوا و هوس باشد كه هيچ موعظه ديگر در او سود ندهد و او را براه نياورد.
٩٠١٢ من ظفر بالدنيا نصب، و من فاتته تعب.
هر كه فيروزى يابد بدنيا تعب كشد و هر كه فوت شود دنيا او را تعب كشد، غرض مذمت سراى دنياست و اين كه زندگانى در آن بىتعب نباشد، اگر فيروزى يابد بدنيا تعب و زحمت حفظ و نگاهدارى آن و ايذا و آزار دشمنان و حاسدان كشد، و اگر نيابد آنرا تعب و زحمت احتياج و درويشى كشد[١].
[١] - تاكنون بمناسبت چند بار اين دو بيت را از سعدى كه مناسب مقام است ياد كردهايم:
|
سألتُ حبيبى الوصلَ منه دُعابَةً |
و أعْلَمُ أنَّ الوصل ليس يكونُ |
|
|
فمَاسَ دلالًا و ابتهاجاً و قال لى |
برفقٍ مجيباً( ما سألتَ يَهُونُ) |
|