شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٠٦ - ٨٠٠١ من كف أذاه لم يعانده أحد
نكند و أقلا اين كه قبح بدى در نظر او كم گردد، و نمىشود نيز كه بطعام و شراب شبههناك ايشان آلوده نگردد، و نمىشود نيز كه از عهده أمر بمعروف و نهى از منكر ايشان چنانكه بايد برآيد، و هر يك از اينها باعث كمى پرهيزگاريست.
و در بعضى نسخهها «ثقته» بجاى «تقيته» است و بنا بر اين ترجمه اينست كه: كسى كه بسيار باشد آميزش او كم باشد اعتماد او، يعنى كسى كه آميزش با مردم بسيار كند اعتماد او بر مردم كم شود، زيرا كه نمىشود كه بدى بسيارى از ايشان بر او ظاهر نشود و اين سبب كمى اعتماد او بر اكثر نشود، و ممكن است كه مراد اين باشد كه هر كه آميزش او با كسى بسيار شود اعتماد او بر او كم شود و مراد اكثر[١] مردم باشد و اين كه اكثر مردم چنيناند كه اگر كسى آميزش زياد با كسى از ايشان بكند چيزى چند از او بر او ظاهر مىشود كه باعث كمى اعتماد او مىشود بر او.
٧٩٩٩ من عرف الله كملت معرفته.
هر كه بشناسد خدا را كامل باشد معرفت او، يعنى اين معرفت كاملى باشد از او، يا اين كه سبب آن مىشود كه معرفتهاى ديگر نيز از براى او حاصل شود و معرفت او كامل گردد.
٨٠٠٠ من خاف الله قلت مخافته.
هر كه بترسد از خدا كم شود ترس او، زيرا كه او ديگر از مردم نمىترسد بخلاف كسى كه از خدا نترسد كه او از هر كه از او قويتر باشد بترسد چنانكه در احاديث ديگر نيز وارد شده.
٨٠٠١ من كف أذاه لم يعانده أحد.
[١] - در اصل« و مراد در اكثر».