شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٠ - ٧٣٠٨ لكل احد سائق من اجله يحدوه
چنانكه مشهورست[١]. و سبب قلق و اضطرابى نمىشود.
و ممكن است كه مراد اين باشد كه هرگاه هر كسى را حاجتى باشد پس اگر شما سعى كنيد در حاجت خود قصورى ندارد، نهايت قلق و اضطرابى مكنيد در آن و ميانه روى كنيد چنانكه در فقره سابق مذكور شد.
و نيز ممكن است كه «ارب» در اينجا بمعنى عقل باشد و «ريب» همان بمعنى قلق و اضطراب باشد و مراد اين باشد كه از براى هر آدمى عقلى باشد پس دورى كنيد از قلق و اضطراب، زيرا كه هر عقلى حكم ميكند باين كه آنرا ثمره بغير زيان و خسران نباشد، يا اين كه «ريب» بمعنى شك باشد و مراد اين باشد كه از براى هر آدمى عقلى باشد كه كافى باشد او را از براى تحصيل يقين بمعارف إلهيه يا راه راست، پس دورى كنيد از شك در آنها و تحصيل يقين كنيد به آنها.
٧٣٠٧ لكل امرء يوم لا يعدوه.
از براى هر آدمى يا مردى روزيست كه در نمىگذرد از آن، ممكن است كه ذكر «روز» بر سبيل مثال باشد چنانكه ذكر مرد نيز بنا بر احتمال دويم بر سبيل مثال است و مراد اين باشد كه: از براى هر كس وقت مرگى باشد كه در نمىگذرد از آن، يا مراد اين باشد كه: روز آخر عمرى باشد كه بروز ديگر نرسد.
٧٣٠٨ لكل احد سائق من اجله يحدوه.
از براى هر كسى كشنده هست از اجل او كه مىكشد او را، چون از براى هر كسى «اجلى» يعنى وقت مرگى مقدر شده كه ناچار مىرود تا بآن برسد پس گويا أجل او كشنده اوست و مىكشد او را تا بمرگ برساند، و ممكن است كه «يحدوه» بمعنى «مىكشد او را» نباشد بلكه باين معنى باشد كه «حدى مىگويد از براى او» و «حدى» خوانندگيى است كه ميكنند از براى شتر تا اين كه تند برود، و «حدى خواندن اجل»
[١] - نص عربى آن اينست:« البلية اذا عمت طابت».