شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٠١ - ٨٩٣٧ من لم يتعلم فى الصغر لم يتقدم فى الكبر
٨٩٣٤ من أيقن بالقدر لم يكترث بما نابه.
هر كه يقين داشته باشد بقضا و قدر حق تعالى پروا نكند از آنچه فرود آيد باو، زيرا كه كسى را كه آن يقين باشد داند كه آنچه از جانب حق تعالى باشد همه بر وفق حكمت و مصلحت باشد و صلاح حال او در آن باشد، و آنچه از جانب ديگرى باشد هرگاه بتعدى و ظلم باشد حق تعالى تدارك و تلافى آن بر وجه أحسن كند، پس از هيچ بلا و مصيبتى پروا نكند و باكى نداشته باشد.
٨٩٣٥ من عرف الدنيا لم يحزن على ما أصابه.
هر كه بشناسد دنيا را اندوهناك نگردد بر آنچه برسد باو، يعنى از مكاره و مصائب دنيوى، زيرا كه كسى كه بشناسد دنيا را ميداند كمال خست و دنائت آنرا و اين كه آنرا بقائى نيست و بزودى فانى گردد پس هر چه از او فوت شود از آن اندوهناك نگردد بر آن باعتبار خست و دنائت آنها، و همچنين ساير مكروهات را چون داند كه در گذرست و بقائى ندارد و تلافى آنها در آخرت كه پاينده و باقيست بر وجه أحسن خواهد شد، بر آنها نيز اندوهناك نگردد.
٨٩٣٦ من رضى بالقدر لم يكرثه[١] الحذر.
هر كه راضى شود بقضا و قدر خدا سخت نشود بر او حذر و انديشه كردن، يعنى حذر و انديشه زياد سخت او را در كار نيست يا سختى و مشقت حذر و انديشه اصلا نكشد.
٨٩٣٧ من لم يتعلم فى الصغر لم يتقدم فى الكبر.
[١] - در أقرب الموارد گفته:« كرثه الغم( كنصر و ضرب) كرثا اشتد عليه و بلغ منه المشقة فهو كارث ج كوارث، يقال: كرثته الكوارث، أكرثه الغم بمعنى كرثه قال الا صمعى: لا يقال: كرثه و انما يقال: أكرثه، على أن رؤبة قد قاله: و قد تجلى الكرب و الكوارث».