وفا نكردن بآن ندهد و خود را فارغ كند از اهتمام تمام و سعى زياد در طلب آن، و اين سوگند حق تعالى اشاره است به آن چه در قرآن مجيد فرموده‌[١]: «و في السماء رزقكم و ما توعدون» و در آسمانست روزى شما و آنچه وعده كرده مى‌شويد» يعنى اسباب آن يا تقدير آن در آسمانست و مراد به «آنچه وعده كرده مى‌شويد» نيز همان روزيهاست كه حق تعالى وعده كرده به آنها، يا ثوابها كه وعده فرموده بر عملها، و آنها نيز نوشته شده و تقدير شده در آسمانها، و يا اين كه آن ثوابها در بهشت باشد و بهشت در بالاى آسمان هفتم چنانكه بعضى از مفسرين گفته‌اند، و بعد از آن فرموده‌[٢]:

[٣] «فو رب السماء و الأرض إنه لحق مثل‌[٤] ما أنكم تنطقون» پس سوگند بپروردگار آسمان و زمين كه بدرستى كه اين حقست مثل سخن گفتن شما يعنى چنانكه شما شك نداريد در گويائى خود بايد كه شك نداشته باشيد در آن نيز.

٨٦٥٠ من استحيى من قول الحق فهو أحمق.

هر كه شرم كند از گفتن حق پس او احمقست.

٨٦٥١ من جاهد على اقامة الحق وفق.

هر كه جنگ كند بر اقامت حق يعنى از براى برپاداشتن آن توفيق داده شود.

[١] - آيه ٢٢ سوره مباركه« و الذاريات» است.

[٢] - آيه ٢٣ سوره مباركه« و الذاريات» است.

[٣] - شارح( ره) بر روى كلمه« مثل» فتحه و ضمه گذاشته و بر روى آن« معا» نيز نوشته است يعنى قرائت آن بهر دو وجه صحيح است، أبو الفتوح( ره) بعد از ذكر(« مثل ما أنكم تنطقون») كه از آيه ٢٣ سوره« الذاريات» است گفته: كوفيان( مثل) خواندند برفع على أنه صفة لقوله( لحق) و باقى قراء( مثل) خواندند منصوب آنگه در وجه او خلاف كردند( پس بذكر وجوه نصب بتفصيل پرداخته است، رجوع شود بمجلد پنجم چاپ اول، ص ١٥٠) و طبرسى( ره) در مجمع البيان گفته:« قرأ أهل الكوفة غير حفص( مثل) بالرفع و الباقون بالنصب»( آن گاه تحت عنوان« الحجة» بتفصيل بذكر وجوه اين قرائت پرداخته است) و مولى فتح الله كاشانى( ره) نيز در منهج الصادقين بقرائت شدن آن بهر دو وجه و بدلائل هر يك از آن دو پرداخته است، فمن شاء فليراجعه.

[٤] - شارح( ره) بر روى كلمه« مثل» فتحه و ضمه گذاشته و بر روى آن« معا» نيز نوشته است يعنى قرائت آن بهر دو وجه صحيح است، أبو الفتوح( ره) بعد از ذكر(« مثل ما أنكم تنطقون») كه از آيه ٢٣ سوره« الذاريات» است گفته: كوفيان( مثل) خواندند برفع على أنه صفة لقوله( لحق) و باقى قراء( مثل) خواندند منصوب آنگه در وجه او خلاف كردند( پس بذكر وجوه نصب بتفصيل پرداخته است، رجوع شود بمجلد پنجم چاپ اول، ص ١٥٠) و طبرسى( ره) در مجمع البيان گفته:« قرأ أهل الكوفة غير حفص( مثل) بالرفع و الباقون بالنصب»( آن گاه تحت عنوان« الحجة» بتفصيل بذكر وجوه اين قرائت پرداخته است) و مولى فتح الله كاشانى( ره) نيز در منهج الصادقين بقرائت شدن آن بهر دو وجه و بدلائل هر يك از آن دو پرداخته است، فمن شاء فليراجعه.