شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٠٧ - حرف لام بلفظ«لو»
[حرف لام بلفظ «لو»]
(از آنچه وارد شده از سخنان حكمت آميز حضرت أمير المؤمنين على بن أبى طالب ٧ در حرف لام بلفظ «لو» بلام ثابته يعنى لامى كه جزء كلمه است و از حروف شرطست و از براى تعليق امريست بأمرى باين نحو كه اگر فلان مىبود فلان مىبود، و غرض بيان امتناع اول است بسبب امتناع دويم چنانكه مذهب جمعى از محققين أهل عربيت است، يا بيان اين كه امتناع دويم و عدم وقوع آن بسبب امتناع اول و عدم وقوع آنست كه اگر اول واقع مىشد البته دويم نيز واقع مىشد چنانكه مذهب اكثر ايشانست و گاهى مستعمل مىشود باين معنى كه اگر فلان هم مىبود فلان مىبود در جائى كه مظنه اين باشد كه بر تقدير وقوع اول دويم واقع نمىبود و غرض رد آن گمانست، يا اين كه اگر فلان هم نمىبود فلان مىبود در جائى كه مظنه اين باشد كه بر تقدير نبودن اول دويم مىبود، و غرض رد آن گمانست، و گاه هست كه مراد مجرد اينست كه بر تقدير وقوع اول بايد كه دويم واقع باشد يا اين كه بر تقدير عدم وقوع فلان بايد فلان واقع نباشد و چون