شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١١٧ - ٧٥٩٦ لو لم تتخاذلوا عن نصرة الحق لم تهنوا عن توهين الباطل
اگر وعده عذاب نكرده بود خداى سبحانه هر آينه واجب بود كه عصيان كرده نشود از براى شكر نعمت او، يعنى حق تعالى اگر وعيد عذاب و عقاب با بندگان هم نمىكرد واجب بود كه عصيان او نكنند از براى شكر نعمتهاى گوناگون او كه داده بايشان از وجود و غير آن، و چنين نيست كه نادانان گمان ميكنند كه وجوب عصيان نكردن او بسبب وعيدهاى اوست و اگر آنها نمىبود عصيان او جايز بود.
٧٥٩٤ لو لم يرغب الله سبحانه فى طاعته لوجب ان يطاع رجاء رحمته.
اگر ترغيب نمىكرد خداى سبحانه در فرمانبردارى او هر آينه واجب بود اين كه اطاعت كرده شود از براى اميد رحمت او، يعنى اگر ترغيب هم نمىكرد واجب بود پس چه جاى اين كه ترغيب هم كرده.
٧٥٩٥ لو لم ينه الله سبحانه عن محارمه لوجب ان يجتنبها العاقل.
اگر نهى نمىكرد خداى سبحانه از حرامهاى خود هر آينه واجب بود كه اجتناب كند از آنها عاقل، يعنى اگر نهى هم نمىكرد از آنها واجب بود اجتناب عاقل از آنها، پس چگونه نباشد با نهى نيز، و پوشيده نماند كه وجوب اجتناب از اينها بر تقديرى كه نهى نشده بود در چيزى چندست كه عقل يابد قبح و بدى آنها را مانند ظلم، يا همه آنها بر فرض اطلاع عقل بر قبح و بدى آنها در واقع و نفس الامر، و اگر نه بسيارى از آنهائيست كه عقل را راهى بدانستن بدى آنها نيست و اگر بحسب شرع هم نهى نمىشد بدى آنها معلوم نبود و با وجود آن وجوب اجتناب از آنها وجهى نداشت مگر اين كه مراد اين باشد كه اگر نهى هم نمىكرد اما معلوم ما مىشد قبح و بدى آنها نزد حق تعالى هر آينه واجب بود بر عاقل اجتناب از آنها از براى شكر نعمت و اميد رحمت او چنانكه در فقرههاى سابق مذكور شد.
٧٥٩٦ لو لم تتخاذلوا عن نصرة الحق لم تهنوا عن توهين الباطل.
اگر پشت نگردانيد از يارى كردن حق ضعيف نگرديد از خوار كردن باطل،