شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٠ - ٧٣٥٩ لينهك عن ذكر معايب الناس ما تعرف من معايبك
كه بوده باشد ترا نزد خدا، اگر چنين نكنى و صرف كنى از براى آخرت.
٧٣٥٦ للانسان فضيلتان عقل و منطق، فبالعقل يستفيد، و بالمنطق يفيد.
از براى آدمى دو فضيلت است، عقل و گويائى، پس بعقل استفاده ميكند، و بگويائى منطق افاده ميكند، «استفاده» بمعنى طلب فايده و كسب آنست، و «افاده» بمعنى رسانيدن فايده بديگريست، و مراد اينست كه: آدمى را دو افزونيست بر حيوانات ديگر، عقل و گويائى، و «عقل» از براى اينست كه كسب فوايد و علوم و معارف نمايد، و «گويائى» از براى اينست كه آنها را از براى ديگران افاده كند.
٧٣٥٧ للمتقى هدى فى رشاد، و تحرج عن فساد، و حرص فى اصلاح معاد.
از براى پرهيزگار راهنمائيست در رشاد، و باز ايستاد نيست از فساد، و حرصيست در اصلاح معاد، «رشاد» بفتح راء بمعنى راه راست درست است، و مراد اينست كه پرهيزگار راهنماست در آنچه راه صواب باشد در هر باب، يا اين كه خودش در راه صوابست، و مردم را نيز راه مىنمايد بآن، و «معاد» بمعنى بازگشت است يا روز بازگشت، چنانكه مكرر مذكور شد.
٧٣٥٨ لير عليك اثر ما انعم الله به عليك.
بايد كه ديده شود بر تو نشان آنچه انعام كرده بآن خدا بر تو، يعنى بايد كه پنهان نداشت آنرا و بخيلى نكرد بآن، و صرف كرد در مصارف خير و شكر آن كرد.
٧٣٥٩ لينهك عن ذكر معايب الناس ما تعرف من معايبك.
بايد كه منع كند ترا از ذكر عيبهاى مردم آنچه مىدانى از عيبهاى خود.