شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٩٦ - ٧٥٤٤ لم يرزق المال من لم ينفقه
باعتبار اينست كه آدمى در حالى كه رو مىآورد بسوى كسى بطن او بجانب اوست و در وقتى كه پشت مىگرداند ظهر او بسوى اوست، پس برخوردن ببطن چيزى مطلقا كنايه شده از اقبال و بظهر از ادبار پس مراد در اين فقره مباركه اينست كه بر نمىخورد أحدى از شادمانى آن اقبالى را مگر اين كه عطا ميكند او را از سختى خود ادبارى، و مراد اقبال و ادبار آن أحدست نه اقبال و ادبار شادمانى و سختى، و يا باعتبار اينست كه مشى در بطون واديها آسانترست از سير بر پشتهها و تلها، و الله تعالى يعلم.
٧٥٤٢ لم يفد من كانت همته الدنيا عوضا و لم يقض مفترضا.
كسب نكرده كسى كه بوده باشد همت او دنيا عوضى، و بجا نياورده مفترضى، يعنى كسى كه عزم او دنيا باشد و از براى آن سعى كند او عوضى از براى سعى خود بتعب و زحمت آن كسب نكند، زيرا كه آنچه كسب كند از دنيا هر قدر كه باشد پوچ و باطلست و عوض آن نمىتواند شد، و «بجا نياورده مفترضى را» يعنى امر واجبى را يا امر ضرور لازمى را، زيرا كه دنيا بهر نحو كه باشد مىگذرد و چندان محتاج بسعى و همت و عزم آن نيست پس وجوب و لزومى ندارد، و ممكن است «يفد» بصيغه مجهول خوانده شود و بنا بر اين ترجمه اينست كه: «عطا كرده نشده كسى، تا آخر» و حاصل هر دو يكيست.
٧٥٤٣ لم يكتسب مالا من لم يصلحه.
كسب نكرده مالى كسى كه اصلاح نكرده آنرا، يعنى در مصارف ضرورى و خير صرف نكرده، يعنى مالى كه در آنها صرف نشود در حقيقت مال نيست بلكه وبالست.
٧٥٤٤ لم يرزق المال من لم ينفقه.
روزى كرده نشده مال كسى كه انفاق و خرج نكرده آنرا، يعنى آن در حقيقت مال نيست بلكه وبالست.