شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٥٤ - ٩١٤٦ من لم يرب معروفه فكأنه لم يصنعه
٩١٤٣ من سلبته الحوادث ماله أفادته الحذر.
هر كه بربايد از او حوادث مال او را فايده بخشند او را حذر، غرض بيان فايده است از براى كسى كه حوادث روزگار مال او را بتاراج برد و فى الجمله تسلى اوست بآن و آن اينست كه باعث اين مىشود كه ديگر حذر و انديشه كند از امثال آنها و تدبير آنها را پيش از وقوع بكند و بىپروا نباشد و اشاره نيز مىتواند بود باين كه بايد كه ديگر حذر كند تا اين فايده از براى او باشد.
٩١٤٤ من توالت عليه نكبات الزمان أكسبته[١] فضيلة الصبر.
هر كه پىدرپى وارد شود بر او نكبتهاى روزگار كسب فرمايد او را فضيلت صبر، غرض از اين نيز بيان فايده است از براى آن و تسلى صاحب آن بآن و اشاره باين كه بايد كه صبر كند تا اين كه آن فضيلت او را حاصل شود.
٩١٤٥ من بر والديه بره ولده.
هر كه نيكوئى كند با پدر و مادر خود نيكوئى كند با او فرزند او.
٩١٤٦ من لم يرب معروفه فكأنه لم يصنعه.
هر كه تربيت نكند احسان خود را پس گويا او نكرده آنرا، مراد به «تربيت احسان خود» اينست كه رعايت آن كند كه بموقع باشد و بغير اهل آن نباشد، يا اين كه كامل گرداند آنرا و ناقص نگذارد، يا اين كه در پى كند آنرا احسان ديگر و قطع نكند.
[١] - كذا در همه نسخ از متن و شرح، در أقرب الموارد گفته:« كسب( كضرب) الشيء كسبا و كسبا جمعه، و مالا و علما طلبه و ربحه، و الاثم تحمله، لاهله طلب المعيشة، و يتعدى بنفسه الى مفعول ثان فيقال: كسبت زيدا مالا و علما اى أنلته، و فى الاساس: و كسبته مالا يقال: أكسبته قال أحمد بن يحيى: كل الناس تقول:
كسبك فلان خيرا الا ابن الاعرابى فانه يقول: أكسبك بالالف، و أنشد ابن الاعرابى:
فأكسبنى مالا و أكسبته حمدا»: