شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٤٥ - ٨٦٧٧ من قلت فضائله ضعفت وسائله
٨٦٧٦ من استخف بمواليه استثقل وطأة معاديه.
هر كه سبك گرداند دوستان خود را[١] سنگين گرداند پايمال كردن دشمنان خود را يعنى پايمال كردن دشمنان را سنگين و گران گرداند بر خود و نتواند كه ايشان را پايمال كرد، بخلاف كسى كه دوستان خود را سبك و خوار نكند و رعايت و حمايت ايشان كند كه بر او بمعاونت ايشان سبك و سهل باشد پامال كردن دشمنان، و ممكن است كه ترجمه اين باشد كه: هر كه سبك شمارد دوستان خود را سنگين شمارد پامال كردن دشمنان خود را، يعنى هر كه در نظر او سبك و بىقدر باشد فرا گرفتن دوستان از براى خود و از آن راه دوستان فرا نگيرد پايمال كردن دشمنان در نظر او گران و سنگين گردد و آن را دشوار شمارد بخلاف كسى كه فرا گرفتن دوستان در نظر او سنگين و با قدر باشد و دوستان فرا گرفته باشد كه پايمال كردن دشمنان در نظر او سبك و سهل باشد، و ممكن است كه مراد به «سنگين كردن پايمال دشمنان» سنگين كردن پايمال دشمنان باشد او را، يعنى اين كه دشمنان او را پايمال سخت گرانى دهند، و همچنين مراد به «سنگين شمردن آن» اين باشد كه از دشمنان پايمالى باو رسد كه آن را سنگين و گران شمارد.
٨٦٧٧ من قلت فضائله ضعفت وسائله.
هر كه كم باشد فضايل او ضعيف باشد وسايل او، غرض اينست كه فضايل و افزونيهاى مرتبه، وسايل برآمدن حاجات دنيوى و اخروى مىگردد، پس هر كه فضايل او كم باشد وسايل او ضعيف باشد.
[١] - معلوم مىشود كه شارح( ره)« موالى» را بفتح ميم خوانده و جمع مولى دانسته است و ممكن است كه بقرينه مقابله با كلمه« معادى» در لفظ« معاديه» اسم فاعل از باب مفاعله خوانده شود و معنى همان باشد كه در شرح نوشته شده است و اين قرائت نظر برعايت ازدواج لفظى انسب است اگر چه« معاديه» بصيغه جمع هم بر اين وزن درست است زيرا كه اصل آن بر اين فرض« معادين» بوده و نون جمع بجهت اضافه بضمير ساقط شده است فتفطن.