شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٩ - ٧٣٠٦ لكل انسان ارب فابعدوا عن الريب
يا أهل جود و كرم، و مراد به «مردان» مردان كامل است كه أهليت احسان داشته باشند و «بودن إحسان بايشان فضيلت كريمان، يعنى عمده فضايل ايشان» ظاهرست.
٧٣٠٣ لكل شيء آفة، و آفة الخير قرين السوء.
از براى هر چيز آفتيست و آفت خير همنشين بد است، چون همنشين بد منع ميكند همنشين خود را از خيرات، آنرا «آفت خير» فرمودهاند، و ممكن است كه «الخير» بتشديد يا خوانده شود و بنا بر اين ترجمه اينست كه: آفت صاحب خير همنشين بدست كه او را منع ميكند از خير و ترغيب مىنمايد بشر.
٧٣٠٤ لكل شيء نكد، و نكد العمر مقارنة العدو.
از براى هر چيز سختىاى و دشواريى باشد و سختى و دشوارى زندگانى همنشينى با دشمن است.
٧٣٠٥ لكل رزق سبب فاجملوا فى الطلب.
از براى هر روزيى سببى است پس ميانه روى كنيد در طلب، مراد اينست كه چون هر روزيى را سببى باشد پس ناچار طلب آن بيكى از اسباب آن بايد كرد، نهايت ميانه روى بايد كرد در آن و جد و اهتمام زياد نبايد داشت كه آن شرعا و عقلا مذموم است.
٧٣٠٦ لكل انسان ارب فابعدوا عن الريب[١].
از براى هر آدمى حاجتى باشد پس دورى كنيد از ريب، ظاهر اينست كه مراد به «ريب» در اينجا قلق و اضطراب باشد، و مراد اين باشد كه كسى نيست كه او را حاجتى نباشد پس اگر شما را حاجتى رو دهد بسبب آن قلق و اضطرابى مكنيد كه آنرا خصوصيتى بشما نباشد، بمنزله بليهايست عام و بليه هرگاه عام شد نيكو مىشود
[١] - كذا بخط شارح( ره) صريحا، و مىتوان نيز بكسر راء و فتح ياء خواند كه جمع« ريبه» باشد.