شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٧٣ - ٧٨٣٤ من مكر حاق به مكره
از كدورات و آلام باشد قطع نظر از وزر و وبال أخروى كه لازمه سعى در رسيدن به آنها باشد و بر تقديرى كه از همه آنها صاف و خالص باشد ظاهرست كه آنها در جنب مثوبات أخروى و آن آلاء و نعماى بهشت در كمال خست و دنائت باشد و با وجود اين در اندك زمانى باشد و بزودى منقطع گردد و هر عاقلى هرگاه اندك تأمل كند داند كه اختيار اينها بر آنها نتوان كرد و بر تقديرى كه سعى در آنها بر وجهى باشد كه ضرر بآخرت نرساند در اين خود شكى نيست كه هر سعيى كه از براى آنها بشود اگر آنهم اضافه سعى از براى آخرت بشود باعث زيادتى بلندى مرتبه او در آن نشأه پاينده جاويد گردد چه مراتب آن غير متناهيست و بهر مرتبه كه كسى در آن برسد رسيدن ببلندتر از آن متصور باشد پس باز هر عاقلى كه نيكو تأمل كند اختيار اين ميكند كه در آن بقدر ضرورت اكتفا شود و هر سعى كه در قدر زياد بر آن بكند آنها را هم اضافه سعى در امور اخروى كند.
٧٨٣٢ من عرف الناس تفرد.
هر كه بشناسد مردم را تنهائى گزيند، زيرا كه هر كه بشناسد ايشان را ميداند كه اختلاط و آميزش با اكثر ايشان ثمره بغير ضرر أخروى بلكه دنيوى نيز ندارد و هر كه اين را داند يقين اختيار تنهائى و ترك اختلاط و صحبت ايشان ميكند.
٧٨٣٣ من غدر شانه غدره.
هر كه بىوفائى كند زشت كند او را بىوفائى او.
٧٨٣٤ من مكر حاق به مكره.
هر كه مكر كند فرو گيرد او را مكر او يا فرود آيد بر او چنانكه حق تعالى در قرآن مجيد فرموده: «و لا يحيق المكر السيئ إلا بأهله»، فرو نمىگيرد مكر بد مگر اهل آن را، يا فرود نمىآيد مكر بد مگر بر اهل آن.