شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٨ - ٧٣٢٩ للجاهل فى كل حالة خسران
مطالب است دريابد، و اگر نه محروم و نوميد ماند و بألم چنان مصيبتى كه عظيمترين مصيبتهاست گرفتار گردد، نعوذ بالله منه.
٧٣٢٧ للعادة على كل انسان سلطان.
از براى عادت بر هر آدمى سلطنتى است، مراد اينست كه هر كه بچيزى عادت كرد آن را تسلطى بر او بهمرسد كه بغايت دشوار باشد بر او ترك آن، پس آدمى بايد كه خود را بكارهاى خير وادارد تا عادت كند به آنها و ترك آنها نكند، و اجتناب كند از بديها و عادت به آنها، و اگر نه دشوار شود بر او ترك آنها و گرفتار گردد به آنها.
٧٣٢٨ للعاقل فى كل عمل احسان.
از براى عاقل در هر عملى احسانيست، يعنى هر كار او كار نيكيست كه از او صادر شود، يا از براى او بجزاى هر كارى از او احسانى خواهد بود، و بر هر تقدير اين باعتبار اينست كه عاقل كامل كار او بجز واجبات يا مستحبات يا أمور مباحه نباشد و احسان واجبات و مستحبات ظاهرست، و أمور مباحه نيز هيچ كارى نيست از آنها كه از براى آن آداب مستحبه نباشد پس عاقل كامل هر مباحى را كه كند بر وجهى كند كه لا أقل متضمن بعضى از آداب مستحبه آن باشد و بآن اعتبار كار نيكى خواهد بود و جزاى نيكوئى خواهد داشت.
٧٣٢٩ للجاهل فى كل حالة خسران.
از براى جاهل در هر حالتى زيانيست، زيرا كه باعتبار جهلى كه دارد در هر حالتى كارى كند كه متضمن زيان و خسرانى باشد باعتبار فعل حرامى يا مكروهى در آن، و اگر در حالى هيچ يك از آنها از او صادر نشود همين كافيست در زيان و خسران او كه رعايت آداب مستحبه آن حالت نكند و از اجر و ثواب آنها محروم ماند، چه آن نيز زيان و نقصانيست عظيم.