شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٩٩ - ٨٩٢٩ من رفق بمصاحبه وافقه، و من أعنف به أخرجه و فارقه
سبحانه را فرمانبردارى نمايد.
٨٩٢٥ من جزع فنفسه عذب، و أمر الله سبحانه أضاع، و ثوابه باع.
هر كه جزع و بىتابى كند پس نفس خود را شكنجه كند، و فرمان خداى سبحانه را ضايع كند، و ثواب آنرا بفروشد، يعنى بفروشد بآن جزع و بىتابى كه كند.
٨٩٢٦ من وبخ نفسه على العيوب ارتعدت عن كثير الذنوب.
هر كه سرزنش كند نفس خود را بر عيبها اضطراب كند از بسيارى از گناهان، يعنى سرزنش كند آنرا بذكر قبايح آنها و عذاب و عقابى كه بر آنها مترتب مىشود اضطراب كند از بسيارى از گناهان از خوف و ترس، و ترك كند آنها را.
٨٩٢٧ من حاسب نفسه وقف على عيوبه، و أحاط بذنوبه، و استقال الذنوب، و أصلح العيوب.
هر كه محاسبه كند نفس خود را آگاه شود بر عيبهاى خود، و فرو گيرد علم او بگناهان او، و طلب كند از خدا در گذشتن از گناهان را، و اصلاح كند عيبها را.
٨٩٢٨ من شاق وعرت عليه طرقه، و أعضل عليه أمره، و ضاق عليه مخرجه.
هر كه دشمنى كند درشت گردد بر او راههاى او، و سخت گردد بر او كار او، و تنگ گردد بر او بدرشد[١] او.
٨٩٢٩ من رفق بمصاحبه وافقه، و من أعنف به أخرجه و فارقه.
هر كه يارى كند با مصاحب خود موافقت كند او با او، و هر كه درشتى كند
[١] -« بدرشد» يعنى مخرج و بيرون شد نگاه، و اين تعبير مكرر در مكرر در همين شرح ياد شده است.