شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٦٠ - ٨٧٤٩ من عدل عن واضح المسالك سلك سبل المهالك
هر كه بپوشاند از تو عيب ترا، و عيب كند ترا در غيبت تو، پس اوست دشمن، پس حذر كن از او.
٨٧٤٦ من بصرك عيبك و حفظك فى غيبك فهو الصديق فاحفظه.
هر كه بينا گرداند ترا بعيب تو، و نگاهدارد جانب ترا در غيبت تو، پس اوست دوست، پس نگاهدار او را.
٨٧٤٧ من كان له من نفسه يقظة كان عليه من الله حفظة.
هر كه بوده باشد از براى او از نفس او بيداريى، بوده باشد بر او از جانب خدا نگاهدارندگان، يعنى ملائكه كه نگاهدارند او را از بديها و آفات.
٨٧٤٨ من بذل لك جهد[١] عنايته فابذل له جهد[٢] شكرك.
هر كه بذل كند از براى تو جهد عنايت خود را پس بذل كن از براى او جهد شكر خود را، «عنايت» بمعنى اهتمام است و «جهد» بفتح جيم و ضم آن بمعنى طاقت و توانائى است، و بعضى گفتهاند كه بضم جيم بمعنى طاقت است و بفتح جيم بمعنى مشقت، و مراد اينست كه كسى كه بذل كند از براى تو طاقت اهتمام خود را يعنى نهايت توانائى اهتمام را يا مشقت آنرا كه همان منتهاى طاقت باشد كه تحمل آن بىمشقت نباشد پس بذل كن تو نيز از براى او طاقت شكر خود را يعنى منتهاى طاقت آنرا يا مشقت شكر خود را كه همان منتهاى طاقت آن باشد.
٨٧٤٩ من عدل عن واضح المسالك سلك سبل المهالك.
هر كه عدول كند از واضح مسالك يعنى راهها، سلوك كند راههاى مهالك يعنى مهلكهها يا هلاكتها، غرض اينست كه هر كه از راه حق كه واضح و ظاهرست عدول كند برود براههايى كه او را بهلاكت اندازد مانند كسى كه در بيابانها از جاده واضح عدول كند.
[١] - قرائت اين كلمه بضم جيم نيز درست است چنانكه شارح( ره) گفته.
[٢] - قرائت اين كلمه بضم جيم نيز درست است چنانكه شارح( ره) گفته.