شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٧٣ - ٩٢٣٦ من كانت له فكرة فله فى كل شيء عبرة
كرده خود را، يعنى شرف مرتبه خود را يا جود خود را.
٩٢٣١ من من بمعروفه أفسده.
هر كه منت بگذارد باحسان خود فاسد كند آن را.
٩٢٣٢ من استوطأ[١] مركب الصبر ظفر.
هر كه بيابد راه پيماينده مركب صبر را فيروزى يابد، مراد به «يافتن مركب صبر راه پيماينده» اينست كه بر مركب صبر سوار شود و بآن راه پيمايد از براى رسيدن بمنزل مقصود فرج و گشايش.
٩٢٣٣ من اختبر قلا و هجر.
هر كه آزمايش كند دشمن گردد و ترك كند، مراد بيان حال مردم و بدى اكثر ايشانست بمرتبه كه غالب اينست كه هر كه آزمايش كند كسى را دشمن گردد با او و ترك كند صحبت و دوستى او را، باعتبار اين كه بآزمايش بدى او بر او ظاهر گردد.
٩٢٣٤ من كفر النعم حلت به النقم.
هر كه كفران كند نعمتها را فرود آيد باو عقوبتها.
٩٢٣٥ من سكت فسلم كمن تكلم فغنم.
هر كه خاموش باشد پس سالم ماند مانند كسيست كه سخن گويد پس غنيمت يابد، مراد ترغيب در مطلق خاموشيست و اين كه غنيمت و نفعى كه بر خاموشى مترتب مىشود كه آن سالم ماندن از زيان و خسرانست كمتر نيست از غنيمتى و نفعى كه گاهى بر سخن گفتن مترتب مىشود.
٩٢٣٦ من كانت له فكرة فله فى كل شيء عبرة.
هر كه بوده باشد از براى او فكرتى پس از براى اوست در هر چيز عبرتى، يعنى از هر چيز پى مىبرد بحكمتها كه بكار او آيد.
[١] - در منتهى الارب گفته:« يقال: استوطأت المركب اى وجدته وطيئا».