شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ١٦ - تمامت كتاب الموطد الكريم

پند ما در تو ...: مخاطب به ظاهر منجم است كه خطاب بدو از بيت ٩٥ آغاز شد ولى مخاطب واقعى همه كسانى اند كه علوم ظاهرى را تنها وسيلت كشف حقيقت مى دانند و سخن مولانا گرفته از قرآن كريم است: و لا أنتم عابدون ما أعبد و لا أنا عابد ما عبدتم‌. (كافرون، ٣، ٤) مفتاح خاص: كنايت از عنايت حضرت حق كه گشاينده دل هاى بسته و مهر كرده است. مقاليد السموات: گرفته از قرآن كريم است: له مقاليد السماوات و الأرض و الذين كفروا بآيات الله أولئك هم الخاسرون‌: اوراست كليدهاى آسمان ها و زمين و آنان كه به آيت هاى خدا كافر شدند، آنان زيانكاراند. (زمر، ٣٦) اين سخن همچون ...: چنانكه جرم هاى آسمانى جز به امر حق مؤثر نتوانند بود، مثنوى هم در دلى كارگر است كه خدا مهر را از آن برداشته باشد.

ستاره بى جهت: استعارت از معنى هاى آموزنده مثنوى كه برگرفته از كلام حق است.

گرگ مات: بيشتر شارحان آن را اضافه تشبيهى گرفته اند. مرگى كه همچون گرگ است. ولى در نسخه اساس «گرگ» ساكن است. بنابراين مات اصطلاح شطرنج خواهد بود. (از جهت به سوى بى جهت آييد. از قيد دانش محدود خود رها شويد و به سوى آنكه بى جهت و نامحدود است روى آريد تا شبهه ها و وسوسه ها شما را سرگردان نكند.)