شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٥٢١ - رجوع كردن به قصه آن پاى مرد و آن غريب وام دار و بازگشتن ايشان از سر گور خواجه و خواب ديدن پاى مرد خواجه را الى آخره

لوت آوردن: سفره نهادن براى غذا خوردن.

بعدالعسر يسر: گرفته از قرآن كريم (شرح، ٥- ٦) است. داستان ها از گشايش پس از سختى كه خود ديده بود براى او گفت تا خاطرش آرام گيرد.

مرعى: چراگاه. مرعاى جان: عالمى كه جان انسانى هنگام به خواب رفتن جان حيوانى در آن سير مى كند.

اندر آن شب ...: در ان شب خواجه را در خواب ديد بر صدر سرا نشسته.

ما چو واقف گشته ايم: اشارت است به آشكار شدن حقيقت پس از مرگ. در اين دنيا مصلحت آن است كه مردم در غفلت به سر برند.

(ما مردگان از حقيقت آگاهيم اما بايد خاموش باشيم.) در المنهج القوى فى شرح المثنوى و به نقل از آن در احاديث مثنوى حديث‌

لو تعلمون ما انتم لاقون‌

كه ذيل بيت ٣٥٢٤/ ٦ نوشته شد مأخذ اين بيت دانسته شده ولى چنانكه مى بينيم، ارتباط چندانى ندارد.

محنت: آزمايش. ديگ محنت نيم خام ماندن: آزمايش به كمال نرسيدن. اين جهان دار ابتلاست تا هركس هرچه درون دارد آشكار سازد. (ما نبايد از آنچه مى دانيم مردم دنيا را آگاه سازيم مبادا آگاه شوند و آزمايش آنان ناتمام ماند.) هرچه ما داديم: اشارت است به قرآن كريم: فمن يعمل مثقال ذرة خيرا يره و من يعمل مثقال ذرة شرا يره‌. (زلزله، ٧- ٨) روز كشتن: كنايت از روز عمل در اين جهان.

وقت بدرون: آن جهان.

منجل: آلت درون.

اين جهان جاى كار و كشتن است و آن جهان جاى برداشتن.