شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ١١١ - تفسير قوله

رفتن. و مقصود از مردن كه در آن بيت بدان اشارت شد (نه چنان مرگى كه در گورى روى) نيز تبديل است.

خاكدان: كنايت از زمين.

نقل باشد: اشارت است به حديثى كه انقروى آن را در شرح خود آورده:

المؤمنون لا يموتون بل ينقلون من دار الى دار

. مؤمنان نمى ميرند، بلكه از خانه اى به خانه اى مى روند.

امير المحشرين: پيشواى حشرشدگان.

اندر اين نشأت ...: در اين جهان صديق را ببين كه چون خودى را كشته و خودبينى را از ميان برده مرده اى است كه بر زمين، مى رود. اشارت است به حديثى كه در تمهيدات عين القضاة (ص ١٤، ٥٢، ٢٨٧) و المنهج القوى آمده و از طريق عامه روايت شده است:

من اراد ان ينظر الى وجه ميت يمشى فى وجه الارض فلينظر الى ابى بكر

. ديدن او و نفس كشتگانى چون او تو را از معنى حشر و زنده شدن پس از مرگ آگاه مى سازد. و چون رسول ٦ پيشواى كشندگان نفس و آموزندگان آنان در كشتن خودى و خودبينى بود، پس او صد قيامت است چنانكه در بيت بعد گويد.

محمد صد قيامت بود:

(نگاه كنيد به: ذيل بيت ١٤٨٠- ١٤٧٩/ ٤) حل و عقد: در لغت به معنى گشودن و بستن است، اما در اين بيت مقصود از حل و عقد گير و دارهاى عالم كون و فساد است. او با كشتن نفس و تعلقات آن خودى را در خود محو كرد و چون چنين كرد، به قيامت رسيد كه: «من مات فقد قامت قيامته.» در بيت ٧٣٩ توضيح داد مقصود از مردن در «موتوا قبل ان تموتوا» مرگ جسمانى نيست، كه‌