هدايتگران راه نور - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٩٧٢ - غيبت صغرى

پس از وى بايد جانشين شود پرسش كرد. امّا آن‌حضرت به وى آگهى داد كه پس از وفات او دوره غيبت صغرى نيز به پايان مى‌رسد.

در طول سالهاى غيبت صغرى چهار فقيه بزرگ ياد شده، به نيابت از امام نقش رهبرى را ايفا مى‌كردند و چه بسا اين مدّت براى تربيت امّت براى گزينش رهبران خود در دوره غيبت كبرى از ميان فقها، كسانى را كه از نظر خصوصيتها به نوّاب اربعه بيشتر نزديك باشند، كافى بوده است. چرا كه ضرورى بود امّت از ميان فقهاى عادل و راسخ در دانش اهل بيت، و زاهد در دنيا و كسانى كه تبلور تعاليم مكتب هستند، بتواند كسى را برگزيند.

شايد حكمت اين امر در اين نهفته باشد كه ارتباط الهى از وحى به وصايت (امامت) واز آن به نيابت خاصّه و پس از آن به نيابت عامه، درجه بندى مى‌شود.

روزگار پيامبر بزرگ اسلام صلى الله عليه و آله، روزگار وحى است كه شاهد ماجراهاى عظيمى است. پس از آنكه كار تبليغ رسالت كامل شد، ائمه عليهم السلام مأمور اين وظيفه شدند كه آيات متشابه قرآنى را تفسير كنند. چرا كه مردم خود مى‌بايست مستقيماً به آيات محكم رجوع مى‌كردند. اين نكته خود گامى پيش برنده در راه برخورد با وحى تلقّى مى‌شود.

در روزگار امامت، بسيارى از دانشمندان مسلمان در پى فرا گرفتن فقه، همّت گماردند تا آنجا كه برخى از آنان از سوى ائمه مأمورِ دادن فتوا شده بودند.

بعد از اين دوره، مرحله نيابت خاصّه آغاز مى‌شود. مردم در اين مرحله وظيفه داشتند از طريق مراجعه به نوّاب امام عليه السلام و نه به صورت مستقيم، آن چنانكه در روزگار امامت معمول بود، با آن‌حضرت تماس بگيرند.

امّا اكنون كه عصر نيابت عامّه است، مسلمانان بايد به فقيهان عادلى كه بنابر مقياسهاى عمومى، به شايستگيهاى آنها شناخت پيدا كرده‌اند، مراجعه كنند.

اين شايستگيها از زبان ائمه عليهم السلام براى مردم بازگو و تبيين شده است.