شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٢١ - ٧٦٠٦ لو شئت ان اخبر كل رجل منكم بمخرجه و مولجه
عليه الا انى مفضيه الى الخاصة ممن يؤمن ذلك منه، و الذى بعثه بالحق و اصطفاه على الخلق ما انطق الا صادقا، و لقد عهد الى بذلك كله و بمهلك من يهلك و بمنجا من ينجو، و ما ابقى شيئا يمر على رأسى الا افرغه فى أذنى و افضى به الى.
اگر مىخواستم كه خبر دهم هر مردى از شما را بمخرج او و مولج او و بجميع حال او هر آينه مىكردم، ليكن من مىترسم از اين كه كافر شويد بسبب من برسول خدا- رحمتهاى خدا بر او باد- اما اين كه من رساننده آنم بسوى خواص از آنكه ايمنى داشته شده است اين از او، و سوگند به آن كه فرستاده او را بحق و برگزيده او را بر خلق كه گويا نمىشوم مگر راستگو، و هر آينه بتحقيق عهد كرده بسوى من بآن همه آن، و بهلاك شدن هر كه هلاك مىشود، و برستگارى هر كه رستگار مىگردد، و باقى نگذاشته چيزى را كه بگذرد بر سر من مگر اين كه ريخته آنرا در گوش من و رسانيده آنرا بسوى من.
ممكن است مراد به «مخرج» و «مولج» جايگاه بيرون آمدن و محل داخل شدن باشد و مراد خبر دادن هر كس باشد باين كه از كجا بيرون آمده و بكجا داخل خواهد شد، يا از كجا در قيامت بيرون خواهد آمد و بكجا داخل خواهد شد، يعنى بهشت يا دوزخ، و ممكن است كه «مخرج» و «مولج» بمعنى بيرون آمدن و داخل شدن باشد نه محل آنها، و مراد خبر از اين باشد كه كى بيرون آمده از جاى خود و كى داخل خواهد شد، يا مراد بيرون آمدن از دين باشد و داخل شدن در آن و اين كه كه بيرون رود از دين يا بيرون رفته، و كه داخل شود يا داخل شده، و مراد به «ترس از كافرشدن ايشان بسبب من برسول خدا» يا ترس از كافر شدن ايشانست بسبب اين كه تكذيب كنند خبرى از آن خبرها را كه بدهد و چون آنها همه مستند برسول خداست پس تكذيب آنها تكذيب اوست و كفر باو و آن حضرت سبب آن شود از راه