شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢٦ - سؤال از مرغى كه بر سر ربض شهرى نشسته باشد سر او فاضل تر است و عزيزتر و شريف تر و مكرم تر، و جواب دادن واعظ سائل را به قدر فهم او

ناضرة إلى ربها ناظرة. (قيامت، ٢٢، ٢٣) و حديث:

فانكم ترونه يوم القيامة.

(مسند احمد، ج ٢، ص ٢٧٥) ظهور: آشكارا.

كمون: نهان.

هر دوباب: در دنيا و در آخرت.

بهر اين ...: بخشندگى او در اين جهان و آن جهان درباره امت خود، سبب شده است كه خاتم پيغمبران لقب گيرد و هيچ يك از پيغمبران را اين رتبت و كرامت نيست.

گشاد ختم ها: اشارت است به قرآن كريم درباره رسول ٦: و يضع عنهم إصرهم و الأغلال التي كانت عليهم‌. (اعراف، ١٥٧) المراد: الحاصل. مقصود.

خليفه زادگان: كنايت از آنان كه راه رسول ٦ را پيش گرفته اند. كه:

رحمة الله على خلفائى قالوا من خلفاءك يا رسول الله؟ قال ٧ الذين يحبون سنتى و يعلمون عباد الله.

(حسن بصرى، شرح انقروى) و در عيون اخبار الرضا آمده است:

الذين يأتون من بعدى و يروون احاديثى و سنتى فيعلمونها الناس من بعدى.

(عيون اخبار الرضا، ج ٢، ص ٣٦) در احاديث مثنوى دو روايت براى مأخذ اين بيت نوشته شده كه ارتباط چندانى ندارد.

مقبل: دولتمند گر ز بغداد ...: اشارت است به حديث معروف:

المؤمنون فى تبارهم و تراحمهم و تعاطفهم كمثل الجسد

.

پيمبر ٦ مبعوث گرديد تا قفل هايى را كه بر عقل و جان مردم است بگشايد. در اين جهان راه پرستش خدا را كه راه فطرت است به آنها نشان دهد و در آن جهان آنان را در سايه نعمت پروردگار بنشاند. براى همين بد كه هرچه او را مى آزردند آنان را نفرين نمى كرد و از خدا هدايتشان را مى خواست. امت او (كه به راه وى مى روند) خوى او را دارند و بهترين امت اند كه: كنتم خير أمة أخرجت للناس‌. (آل عمران، ١١٠) زمان و