دفاع از تشیع، ترجمه الفصول المختارة للمفید - خوانساري، آقا جمال - الصفحة ٢١ - پيشگفتار

[مقدمه مصحح‌]

پيشگفتار

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌

«سده چهارم تاريخ اسلام، سده‌اى پر جوش و خروش بود، پر جوش و خروش در سياست، و پر جوش و خروش در علم. سيصد سال از ظهور اسلام مى‌گذشت. فلسفه يونان ترجمه شده بود. كتابهايى ديگر نيز در حوزه علوم مسلمين پا گذاشته بود. پيروان سياستهاى گوناگون، سرتاسر ممالك اسلام را ميدان تكاپوى خويش قرار داده بودند. در حديث و تفسير كتابهايى تأليف شده بود. محدّثان و مفسران آراء خود را اظهار كرده بودند. كتابهايى در تاريخ اسلام، و تاريخ خلافت اسلامى، گرد آورى شده بود، كه پيشينه اسلام را، اگر چه با نقص و جانبدارى، پيش چشمها مى‌گذاشت.

عقايدشناسان و متكلّمان به مكتبهاى خود شكل داده بودند. پايه‌هاى مذاهب فقهى ريخته شده بود، و مردم در پيروى از فقيهان دسته بندى شده بودند.

علوم لغت و ادب و بلاغت نضج گرفته بود. شاعران، فراوان گشته بودند و شعر از مفاهيم صحرا به مفاهيم تمدّن گراييده بود ... حضور رهبران عقايد مختلف، نفوذ حكومتهاى اطراف، نشر مكاتب فكرى و فلسفى و نظرات ويژه دانشمندان مشهور، برخورد اعتقادات و مسلكها، جوش و آشوب آرامى ناپذير