دفاع از تشیع، ترجمه الفصول المختارة للمفید - خوانساري، آقا جمال - الصفحة ٢١١ - اقوال مذاهب در افضليت على ع

او «دوست‌ترين را» كلامى است تمام و بعد از آن قول وى «بخورد با من اين مرغ را» كلامى است براى خود و كلام اول احتياج به آن ندارد. و اگر مراد آن باشد كه تو ذكر كردى واجب بود كه بگويد: خدايا بياور دوست‌ترين خلقت را پيش تو در خوردن مرغ با من. پس چون كلام بر خلاف اين است و به آن طريق است كه ما ذكر كرديم جايز نيست عدول از معنى ظاهر به معنى‌اى كه محتمل است به طريق مجاز.

و جواب ديگر و آن اين است كه هر گاه هر دو معنى مساوى باشند در ظاهر كلام هر آينه واجب است بر تو كه حمل كنى كلام را بر هر دو باهم. نه اينكه اكتفا كنى به يكى از آنها مگر به دليلى. از براى آنكه منافاتى نيست در جمع شدن هر دو، و هر گاه هر دو مراد باشد معنى چنين خواهد شد: «دوست‌ترين خلقت پيش تو» في نفسه و براى خوردن مرغ با من، و هر گاه امر چنين باشد ساقط مى‌شود اعتراض تو.

[اقوال مذاهب در افضليت على ع‌]

و گفت مردى از زيديّه كه حاضر بود به سائل كه اين اعتراض باطل است بنا بر اصل تو و اصل ما. از براى آنكه ما هر دو مى‌گوئيم كه خداى تعالى اراده مباح نمى‌كند و چيز خوردن با نبى ٦ مباح است نه واجب و نه سنّت. پس چگونه خداى دوست دارد آن را چه جاى اينكه بعض مردم دوست‌تر باشند پيش او براى آن از بعض ديگر؟

شيخ مى‌فرمايد كه اين سائل از اصحاب ابو هاشم‌[١] بود و به سبب اين باطل كرد زيدى كلام او را بنا بر اصل او چون موافق بود در اصول با مذهب ابو هاشم پس ساكت شد سائل لحظه‌اى بعد از آن به شيخ گفت كه من اعتراض مى‌كنم بر تو به اعتراض ديگر و آن اين است مى‌گويم به چه چيز انكار مى‌كنى قول كسى را كه بگويد اين حديث دلالت بر اين مى‌كند كه على ٧ افضل بود در «يوم الطائر»

[١] ابو هاشم بن محمّد جبّائى از متكلمين بزرگ معتزله است و پيروان ايشان« بهاشميّه» ناميده شده‌اند. ابو هاشم در سال ٣٢١ هجرى قمرى در بغداد درگذشت.« اللّباب في تهذيب الانساب» ١/ ٢٥٥.