شيخ- ادام اللَّه عزّه- فرمود: ابو القاسم كعبى‌[١] در كتاب «غرر» از ابو الحسين خيّاط حكايت كرده است كه او گفت ابو مجالد[٢] براى من نقل كرد و گفت: روزى ابو عمرو بن العلا[٣] به عمرو بن عبيد[٤] برخورد و او در باب وعيد گفتگو مى‌كرد، (يعنى هر گاه به عذاب و عقاب وعده كنند آيا عفو و بخشش آن جايز است يا نه؟

و مى‌گفت جايز نيست.) پس ابو عمرو گفت: شما از عجم آمده‌ايد و گر نه عرب ترك وعيد و عفو آن را

[١] ابو القاسم عبد اللَّه بن احمد بن محمود كعبى بلخى بنيانگذار فرقه كعبيه شاگرد ابو الحسين خياط و جزو طبقه هشتم معتزله است و از سران طائفه معتزله به شمار مى‌آيد.« كتاب مقالات» از اوست و در سال ٣١٩ هجرى قمرى رحلت كرده است.« الاعلام زركلى» ٤/ ١٨٩،« طبقات المعتزله» ص ٨٨.

[٢] احمد بن حسين معروف به« ابو مجالد ضرير» يكى از سران معتزله بغداد بود. مصاحب جعفر بن مبشر ثقفى بود و از او علم كلام را آموخت ... در سال ٢٦٨ يا ٢٦٩ هجرى قمرى درگذشت.

« تاريخ بغداد» ٤/ ٩٥- ٩٦.

[٣] ابو عمرو زبّان بن علاء بن عمّار مازنى از اهالى بصره است و بنا به عقيده بعضى از رجال‌شناسان، وى اصلا ايرانى بوده است.

او و پدرش از ترس حجّاج به حجاز فرار نمودند. قرائت را در مكه و مدينه فرا گرفت. او در كوفه و بصره نيز از افراد زيادى قرائت را آموخت بطورى كه در ميان تمام قاريان هفتگانه از نظر تخصص، كسى بدو نمى‌رسد ... اصمعى از ابو عمرو نقل نموده كه وى مى‌گفت: در ميان پيشينيان كسى را سراغ ندارم كه داناتر از من باشد. ابو عمرو سال ٦٨ هجرى قمرى متولد گرديد و عده زيادى گفته‌اند كه سال ١٥٤ هجرى قمرى وفات نموده است.« ترجمه البيان في علوم القرآن آية اللَّه خوئى» ١/ ٢٢٤.

[٤] ابو عثمان عمرو بن عبيد بن باب در سال ٨٠ هجرى قمرى به دنيا آمد. ايشان برادرزن واصل بن عطاء است و بعد از درگذشت واصل در سال ١٣١ هجرى قمرى عمرو رهبريت معتزله را به عهده گرفت و نظريّات واصل را تكميل نمود. او با منصور دوانيقى روابط خوبى داشت براى همين نيز وقتى عمرو در سال ١٤٤ هجرى قمرى وفات كرد، منصور در رثاء او اشعارى گفت. از تأليفات اوست:« كتاب التنصير عن الحسن»،« كتاب العدل و التوحيد» و« كتاب الردّ على القدريّة». ر. ك:« ترجمه الفهرست ابن نديم» ص ٢٩٤،« طبقات ابن سعد واقدى» ٧/ ٢٧٣.