دفاع از تشیع، ترجمه الفصول المختارة للمفید - خوانساري، آقا جمال - الصفحة ٢٨ - كتاب«الفصول المختارة» از كيست؟

كتاب همان «الفصول المختارة» است يا كتاب ديگرى است؟ استاد عبد العزيز طباطبائى مى‌فرمايد: «... شيخ طوسى، نجاشى و ابن شهر آشوب، هيچ كدام كتاب «الفصول المختارة» را جزو مصنّفات شريف مرتضى ذكر نكرده‌اند! آيا آنها انتساب «الفصول المختارة» را به شيخ مفيد اولى ديده‌اند از انتساب آن به شريف مرتضى؟ يا اينكه شيخ مفيد نيز كتابى به نام «الفصول من العيون و المحاسن» داشته كه به دست ما نرسيده است و آن كتاب غير از «الفصول المختارة» شريف مرتضى بوده؟ امّا شيخ ما صاحب الذريعة رحمه اللَّه آن دو كتاب را يكى ندانسته بلكه به تغاير آنها حكم داده و منتسب ساخته هر يك از «الفصول» را به مؤلف آنها»[١] ولى آنچه كه به طور قطع روشن است، تدوين و تنظيم «الفصول المختارة» موجود از شاگرد معروف و برجسته او، شريف مرتضى علم الهدى رحمه اللَّه است، چرا كه در جاى جاى كتاب مى‌گويد:

«حديث كرد مرا شيخ- ادام اللَّه عزّه-»، «خبر داده است مرا شيخ- ايده اللَّه تعالى-»، «از كلام شيخ- ادام اللَّه عزّه- است»، «از حكايات شيخ است» و ...

در موردى هم ضمن تصريح به نام خود توضيحاتى در باره يكى از فصلهاى كتاب از شيخ مفيد، خواسته است: «شريف ابو القاسم على بن الحسين الموسوى گويد من سؤال كردم از شيخ- ادام اللَّه عزّه- كه زياد نمايد و واضح كند اين فصل را براى من ...». بدين ترتيب معلوم مى‌شود غير از تلخيص كتاب، توضيحاتى از شيخ مفيد و يا از خود شريف مرتضى بر آن افزوده شده است چنان كه مى‌نويسد: «نقل كردم روزى به خدمت شيخ مفيد- ايده اللَّه- چيزى را كه ابو جعفر محمد بن عبد الرّحمن بن قبه رازى آن را در كتاب «انصاف» ذكر كرده ... پس شيخ فرمود ...».

اما علّت تلخيص و فراهم آوردن اين كتاب، همان است كه سيد مرتضى در

[١].« المقالات و الرسالات كنگره شيخ مفيد» ١/ ٢٧٠