دفاع از تشیع، ترجمه الفصول المختارة للمفید - خوانساري، آقا جمال - الصفحة ٥٤٢ - عقائد فرقه كيسانيه

فصل ٩٥ [فرقه كيسانيه چيست؟]

پس اوّل كسى كه بيرون رفت از طريق حق از طايفه اماميه جماعت «كيسانيّه» بودند. و ايشان اصحاب مختارند و نام كيسانيه بر آن جماعت به اين سبب واقع شده كه نام مختار اوّلا «كيسان» بوده و بعضى گفته‌اند كه مختار را به اين اسم از براى آن مسمّى ساخته‌اند كه پدر او برداشت او را در حالتى كه در نهايت كوچكى بود به خدمت حضرت امير المؤمنين ٧ آورده در پيش روى آن حضرت بر زمين گذاشت. پس امير المؤمنين ٧ ماليد دست مبارك خود را بر سر او و گفت: «كيّس كيّس»؛ عاقل است عاقل. پس لازم شد از اين رهگذر نام «كيسان» از براى مختار.

پس كيسانيّه را به اين نام از اين جهت مى‌نامند كه منسوب‌اند به «كيسان». يعنى اصحاب مختار چنان كه گذشت. و فرقه ديگر از ايشان گمان كرده‌اند كه محمد بن على عامل گردانيد مختار را بر عراقين بعد از قتل امام حسين ٧ و امر كرد به او كه طلب كند خون امام حسين ٧ و ناميد او را كيسان؛ زيرا مى‌دانست مذهب او را و ايستادگى او را به اين امر. و به درستى كه اين سخنان در معنى اسم مختار به كيسان منقول است از طايفه كيسانيه و ديگرى نقل نكرده. و اما ما نمى‌دانيم كه چرا مختار را كيسان ناميده‌اند و محقّق نيست معنى اين پيش ما.

[عقائد فرقه كيسانيه‌]

شيخ- ايّده اللَّه- مى‌فرمايد كه اين طايفه قائل شده‌اند به امامت ابو القاسم محمّد بن امير المؤمنين ٧ پسر خولة الحنفيّه. و گمان كرده‌اند كه او مهدى است كه پر خواهد كرد زمين را از عدل و داد همچنان كه پر شده است از ظلم و جور. و اعتقاد كرده‌اند كه او زنده است و نمى‌ميرد تا آنكه اظهار كند حق را و دست آويز نموده‌اند براى اثبات امامت او قول امير المؤمنين ٧ را در روز بصره به او كه تو پسر منى حقّا و گفته‌اند كه او علمدار امير المؤمنين ٧ بود همچنان كه امير المؤمنين ٧ علمدار حضرت رسول اكرم ٦ بود. و اين دو معنى دليل شده است‌