دفاع از تشیع، ترجمه الفصول المختارة للمفید - خوانساري، آقا جمال - الصفحة ٣٨٠ - عدم مطابقت عمل و سخن عمر

فصل ٧٦

[كلام شيخ مفيد در باره سخن عمر]

گفته است شيخ- ادام اللَّه عزّه- كه اين سخن كه حكايت كرديم از صديق طايفه معتزله ابو عثمان جاحظ كه او حكايت كرده از شيخ خود و رئيس خود ابراهيم نظّام، طعن ظاهرى است بر عمر بن خطّاب و گواهى است براو به جور در احكام شرع و جزم است از او بر اينكه او از اهل عناد و ستيزه بوده در ديانت و بر اينكه رعايت نمى‌كرده در آنچه بازگشت مى‌نموده به آن از اجتهاد كردن به رأى و عقل خود در احكام شرع. آيا نمى‌بينى سخن ابراهيم را بعد از آنكه آورده است اقوال او را كه نقيض يك ديگرند چون صريح حكم كرده به عناد وى. و گفته است كه اگر خلاف در احكام شرع و سخن گفتن در آنها به رأى و اعتقاد جايز مى‌بود نزد عمر هر آينه نمى‌گفت هر كه از شما دليرى كند بر حكم كردن در ميراث جد همان است دليرى كرده باشد بر آتش دوزخ.[١] پس ظاهر كرده است ابراهيم به اين سخن اعتقاد خود را به عمر و اينكه او اقدام كرد بر سخن گفتن به رأى خود و مختلف شد احكام او براى دنيا و طلب رياست نه از براى دين و قصد ثواب آخرت.

[عدم مطابقت عمل و سخن عمر]

و گفته است جاحظ كه گفته است ابراهيم نظّام كه شبيه نيست رأى او در احكام شرع به كردار او وقتى كه خلاف كردند ابىّ بن كعب و عبد اللَّه بن مسعود در جواز نمازگزاردن در يك جامه، زيرا چون اين مخالفت به عمر رسيد بيرون آمد غضبناك تا آنكه تكيه كرد به حجره عايشه و گفت: مخالفت كرده‌اند دو كس از اصحاب رسول ٦، آن چنان دو كسى كه مردم احكام شرع را از ايشان فرا مى‌گيرند و اين سخن را به عنوان تهديد گفت و همچنين گفت در آن حالت، كه من بعد نمى‌شنوم از كس كه اختلاف كند در حكم شرع مگر آنكه با او چنين كنم‌

[١] ر. ك:« شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد» ١/ ١٨١.