دفاع از تشیع، ترجمه الفصول المختارة للمفید - خوانساري، آقا جمال - الصفحة ١٩٥ - فصل ٤٢ فرمايش على ع در باره تدوين علم نحو

فصل ٤٢ [فرمايش على ع در باره تدوين علم نحو]

خبر داد مرا شيخ- ادام اللَّه عزّه- مرسلا كه امام جعفر صادق ٧ فرموده است:

«اعربوا احاديثنا فانّا قوم فصحاء»

[١]؛ يعنى اظهار كنيد احاديث ما را از براى آنكه ما قومى فصيحيم. (خوب است همه كس كلام ما را بشنود يا آنكه درست نقل كنيد احاديث ما را از براى آنكه ما فصيحيم و كلام ما را خوب نيست غلط نقل كنند، يا آنكه اعراب كنيد احاديث ما را تا اينكه كسى غلط نكند، يا آنكه عربى حرف زند به طريق احاديث ما از براى آنكه فصيحيم و هر چه در كلام ما واقع مى‌شود درست است).

خبر داد مرا شيخ- ايّده اللَّه- مرسلا از محمد بن سلام جمحى‌[٢] او گفت كه ابو الاسود دؤلى‌[٣] داخل شد بر امير المؤمنين ٧، پس آن حضرت انداخت پيش او رقعه‌اى كه در آن نوشته بودند.

«بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم، كلام سه قسم است: اسم و فعل و حرف. اسم آن چيزى است كه دلالت كند بر مسمّى (يعنى بر چيزى كه اين اسم آن است).

و فعل آن چيزى است كه دلالت بر كارى كه مسمّى كند و حرف آن است كه ايجاد كند معنى را در غير آن.

[١]« الكافى كلينى» ١/ ٥٢.

[٢] ابو عبد اللَّه محمد بن سلام جمحى بصرى از عده‌اى نقل مى‌كند كه از آن جمله« حماد بن سلمه» است او تأليفاتى دارد كه« كتاب الشعراء» يكى از آنهاست. او در سال ٢٣١ هجرى قمرى رحلت كرد.

« شذرات الذهب حنبلى» ٢/ ٧١ ذيل حوادث سال ٢٣١ هجرى قمرى.

[٣] ظالم بن عمرو معروف به« ابو الأسود دئلى» يكى از شاعران برجسته اسلام و از ياران فداكار و با اخلاص حضرت على ٧ بود. در جنگ صفين به يارى امير المؤمنين ٧ شتافت و همواره با سخنان دندانشكن خود، معاويه را عاجز مى‌ساخت.

ابو الاسود با استفاده از رهنمودهاى على ٧، به تدوين علم نحو پرداخت.

او در سال ٦٩ هجرى قمرى در بصره درگذشت.« رياض العلماء» ٣/ ٢٤،« شذرات الذّهب» ١/ ٧٦.