دفاع از تشیع، ترجمه الفصول المختارة للمفید - خوانساري، آقا جمال - الصفحة ٢٤٨ - فصل ٥٣ گفتگو در باره شجاعت امام على ع - بررسى شجاعت ابو بكر در جنگها

و چون ثابت شد عقل و حكمت ابو بكر دلالت مى‌كند قولى كه نقل كرديم از او بر شجاعتش چنان كه بيان كرديم.

شيخ- ادام اللَّه عزّه- فرمود كه تسليم و قبول ما عقل و حسن تدبير ابو بكر را باعث اين نمى‌شود نه در عرف و نه در عقل و نه از جهت قرآن و سنت. زيرا او اگر چه عاقل بود چنان كه تو ذكر كردى ليكن احتمال دارد كه اين قول را گفته باشد از ترس و خوف تا اينكه شجاع و قوى بكند اصحابش را و تحريص كند جمعى را كه مخالفت او مى‌كردند بر نصرت وى و برانگيزاند ايشان را بر قتال با دشمنانش و قوى گرداند عزم ايشان را در يارى وى و برگرداند ايشان را از راه ايشان در خوارى وى.

و همچنين مى‌كنند عقلا در تدبيرات پس ظاهر مى‌كنند صبرى را كه در واقع ندارند و شجاعتى را كه نيست در طبيعت ايشان تا اينكه امتحان كنند او را و نظر كنند در عاقبت آن.

پس اگر اجابت كنند مخالفين وى و يارى كنند متمردين وامى‌گذارند جنگ را به ايشان و مى‌اندازند مشقت را برگردن ايشان و اگر بايستند بر مخالفت و اتفاق كنند بر ترك نصرت و عدول از يارى و معونت ظاهر مى‌كنند خلاف رأى پيش را و مى‌گويند كه حال موجب قتال بود و عزم بر آن به مرتبه جزم و كمال.

ليكن چون ديديم كه اكثر اشياع و اتباع ما مكروه مى‌دانند آن را مقام اقتضاى اين كرد كه عفو كنيم ايشان را از آنچه ناخوش مى‌دارند و تدبير كنيم براى ايشان طريقى كه اختيار كنند آن را.

و اين چيزى است كه جارى شده است به آن عادت رؤساء در هر زمان و نقل ايشان از رأى به رأى ديگر باعث سقوط قدر ايشان پيش مردم نمى‌شود.

پس انكار نمى‌توان كرد كه ابو بكر ظاهر كرده باشد عزم جزم بر جنگ براى تحريص قوم بر موافقت وى در آن و اظهار نكرده باشد جزع خود را تا اينكه زياد نشود تفرق ايشان و قوى شود به سبب اين رأى ايشان و اعتماد كرده باشد بر اينكه‌