به سبب آنها كسى كه فضيلت نداشت براو، و ايشان خوارج‌اند و جمعى قليل از معتزله مثل اصمّ‌[١] و جاحظ[٢]؛ و جماعتى از اصحاب حديث كه انكار كرده‌اند قتال اهل قبله را (و چون آن حضرت قتال كرد با ايشان فضيلتش ناقص شد) و هيچ احدى از امّت نگفته است كه امير المؤمنين ٧ افضل بود پيش خداى تعالى از جميع صحابه و بيرون نرفت از ولايت خداى تعالى و احداث نكرد گناهى و تفضيل يافت براو بعد از آن غير او به سبب عملى كه زياد گردانيد آن غير را بر ثواب آن حضرت و تجويز نكرده است اين را هيچ كس تا اينكه اين قول را اعتبار توان كرد.

[درماندگى مخالفين در برابر حديث طير]

پس هر گاه باطل شود اعتبار اين قول به سبب اجماع بر خلافش ساقط مى‌شود اعتراض تو و اجماع حجتى خواهد بود قائم مقام قول خداى تعالى در صحت مذهب ما. پس آن مرد ديگر جوابى نگفت.

ذكر كرد براى من شيخ- ايّده اللَّه- اين مسأله را بعد از آن روز و زياد كرد براى من در اين زيادتى تحقيقى، پس لاحق كردم من آن را به اين مسأله. و آن اين است كه گفت آنچه باطل مى‌كند اعتراض آن سائل را كه تأويل كرد قول نبى ٦ «خدايا بياور براى من دوست‌ترين خلقت را پيش تو» به دوستى در خوردن مرغ با آن حضرت نه دوستى في نفسه به سبب بسيارى ثواب بعد از آنچه ذكر كرديم در ابطال آن.

[١] عبد الرحمن بن كيسان معروف به« ابو بكر اصمّ» از آن معتزليان انگشت شمارى بود كه تمايل به مخالفت با على ٧ را داشت و معتزليان او را از ميان مخلصان بيرون انداخته بودند. وفاتش سال دويست و به قولى ٢٠١ هجرى قمرى بوده است. از جمله كتابهاى او:« الردّ على اليهود»،« الردّ على المجوس» و« معرفة وجوه الكلام» است. ر. ك:« ترجمه فهرست ابن نديم» ص ٣١٣.

[٢] ابو عثمان عمرو بن بحر معروف به« جاحظ» از معتزليان بصره مى‌باشد و فرقه« جاحظيّه» منسوب به ايشان است. جاحظ جزو عثمانى‌ها به شمار مى‌آيد و كتاب« عثمانيه» از تأليفات اوست و بر اين كتاب ابو جعفر اسكافى، شيخ مفيد و سيد احمد بن طاوس ردّ و نقض نوشته‌اند. جاحظ حدود نود سال عمر كرد و در سال ٢٥٥ هجرى قمرى در بصره درگذشت.« وفيات الاعيان» ٣/ ٤٧٠- ٤٧٥،« هدية الاحباب» ص ١٣١.