دفاع از تشیع، ترجمه الفصول المختارة للمفید - خوانساري، آقا جمال - الصفحة ٧٤ - مشورت وسيله باطنشناسى است

؛ يعنى هر گاه بر مى‌خيزند براى نماز بر مى‌خيزند و حال آنكه ايشان ثقيل و سنگين‌اند، (چنان كه در تفسير آيه پيش مذكور شد) و ريا مى‌كنند با مردم (يعنى نمازى كه مى‌كنند براى ديدن مردم است نه براى خداى تعالى) و ذكر خداى تعالى نمى‌كنند مگر اندكى.

و بعد از اينكه خبر داده است از حال اين طايفه في الجملة به آياتى كه مذكور شد و غير اينها نيز فرموده است:

(وَ لَوْ نَشاءُ لَأَرَيْناكَهُمْ فَلَعَرَفْتَهُمْ بِسِيماهُمْ وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ‌)[١]؛ يعنى اگر بخواهيم ما هر آينه بنمائيم به تو ايشان را تا اينكه بشناسى ايشان را به سيماى ايشان (بعد از آن فرمود كه) تو ايشان را خواهى شناخت در اسلوب و گفتگوى ايشان. (يعنى از گفتگوى ايشان در مصلحتى كه با ايشان بينى ظاهر مى‌شود كه در باطن با تو موافق نيستند به سبب آنكه ترغيب تو مى‌كنند به چيزى كه براى تو بد است).

پس دلالت كرده است و راه نموده است خداى تعالى آن حضرت را به سوى ايشان به گفتگو و كلام ايشان و گردانيده است طريق براى آن حضرت به سوى معرفت ايشان آن چيزى را كه ظاهر مى‌شود از اسلوب و طريق گفتگوى ايشان كه آن نفاق ايشان است به حضرت.

[مشورت وسيله باطن‌شناسى است‌]

باز امر كرده است حضرت را به مشورت كردن با ايشان تا برسد به سبب آن چيزى كه ظاهر مى‌شود از ايشان به دانستن باطن ايشان.

زيرا كسى كه در دوستى و محبت خالص باشد ظاهر مى‌شود خلوص او در مشورت با وى، و كسى كه غش و نفاق داشته باشد ظاهر مى‌شود نفاق وى در كلام او.

پس مشورت كرد رسول ٦ با ايشان از براى اين، يعنى براى دانستن حال ايشان و از براى آنكه گردانيده است خداى عزّ و جلّ مشورت با ايشان را طريق معرفت به سوى ايشان.

[١]. سوره محمد، آيه ٣٠.