دفاع از تشیع، ترجمه الفصول المختارة للمفید - خوانساري، آقا جمال - الصفحة ٢٣٥ - بحثى در باره خوف امام زمان ع

ظاهر قول به تقليد و اعتماد بر قول ديگران نه به طريق نظر در ادله و عمل بر حجت. و كسى كه به اين مرتبه باشد حاصل نمى‌شود براى او ثواب دائمى كه به عوض معرفت است و مانع است چنان كه در حديث مذكور است از اين كه واقع شود كفرى از صاحب آن كه به سبب اين مستحق اين شود كه هميشه در آتش باشد. پس فكر كن در اين تا واضح شود براى تو.

گفت: پس ذكر مى‌كنم من حالا سؤالى در غير غيبت، محتاجم به معرفت جواب تو پس از آن رجوع مى‌كنم به مسأله غيبت. پس خبر ده مرا از اين جمعى از شيعه كه تقليد مى‌كنند آيا تو مى‌گوئى كه ايشان كافرند و مستحق اينكه هميشه در آتش باشند و اگر اين را مى‌گوئى پس نيست در بهشت از شيعه اماميه غير تو از براى آنكه ما نمى‌شناسيم از ايشان كسى را كه بر تحقيق نظر باشد غير از تو و اگر باشد زياد از بيست كس نيست در جميع دنيا. و اين امرى است كه گمان ندارم تو قائل به آن باشى. و اگر مى‌گوئى كافر نيستند و اعتقاد به تشيع دارند و ظاهر و باطن پس ايشان مثل تواند. و اين باطل مى‌كند آنچه را ذكر كردى؟

جواب گفتم: نمى‌گويم كه جميع اهل تقليد كافرند؛ زيرا در ايشان جماعتى هستند كه تكليف كرده نشده‌اند به معرفت و نظر در ادله به سبب نقصان عقولشان از مرتبه‌اى كه واجب است با آن مرتبه تكليف به معرفت، و اگر چه ايشان مكلف هستند به اعتقاد من به صحت قول و عمل و اين است مذهب من در اهل خيمه‌ها و باديه‌ها و اعراب و عجم و عوام.

پس ايشان هر گاه بگويند قول صحيحى يا عمل كنند صوابى خواهد بود عوض و ثواب آن براى ايشان مثل عوض براى بهائم و اطفال و مجانين و اگر واقع شود از ايشان عصيانى مستحق عقاب مى‌شوند به سبب آن در دنيا و در روز مآب مدت زمان حساب يا در آتش به طول احقاب. ( «احقاب» جمع «حقب» است و آن هشتاد سال است يا بيشتر) بعد از آن بيرون مى‌آيند به سوى محل ثواب. و جمعى از مقلّده به اعتقاد من‌