پس بنا بر آنچه فرمود من نمى‌بينم كسى را كه گناهى كرده باشد و عذر بخواهد كه من اين را از روى ظلم و عدوان نكردم (بلكه خدا مرا مضطر ساخته بود و اما بر مذهب مخالفين جميع مردم در گناهان معذورند زيرا همه افعال خداست بر اعتقاد ايشان.)

نفسى الفداء لخير الخلق كلّهم‌		بعد النّبىّ علىّ الخير مولانا

نفس من باد فداى كسى كه بهترين جميع خلايق است بعد از رسول ٦ و آن كس على بن ابى طالب ٧ است نيكوست او و مولا و پيشواى ماست.

اخ النّبىّ و مولى المؤمنين معا		و أوّل النّاس تصديقا و ايمانا

برادر نبى. (به حكم حديث‌

انت منّى بمنزلة هارون من موسى‌

[١]؛ يعنى تو از من مثل هارونى نسبت به موسى، چنان كه او برادر موسى بود آن حضرت هم مثل برادر رسول ٦ خواهد بود و در احاديث ديگر نيز بسيار واقع شده كه رسول ٦ آن حضرت را برادر خوانده) و مولاى جميع مؤمنين و اول همه خلايق در ايمان و تصديق به رسول ٧‌

و بعل بنت رسول اللَّه سيّدنا		اكرم به و بها سرّا و اعلانا[٢]

و شوهر دختر رسول اللَّه سيد و سرور ما، اكرام و يارى كرده است به رسول و به دختر وى در پنهان و آشكارا.

[فرمايش امام كاظم ع در دوران كودكى به ابو حنيفه‌]

خبر داد مرا شيخ- ايّده اللَّه- گفته است ابو حنيفه‌[٣] داخل مدينه شدم، پس بر

[١]« جامع الاصول ابن اثير» ٨/ ٦٥٠ حديث ٦٤٩٠

[٢]« توحيد صدوق» ص ٣٨١،« شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد» ١٨/ ٢٢٨( كه فقط دو بيت را آورده است)

[٣] نعمان بن ثابت معروف به« ابو حنيفه» يكى از امامان چهارگانه مذاهب اهل سنّت است. در سال ٨٠ هجرى قمرى در كوفه متولد شد. در آغاز به خز فروشى اشتغال داشت سپس به تحصيل علوم پرداخت و از« قاضى حمّاد» استفاده نمود و گروه بسيارى از علماء، از جمله ابن ابى الحديد او را از شاگردان امام صادق ٧ دانسته‌اند كه بعد از دو سال تحصيل نزد ايشان، در برابر امام صادق ٧ مكتب انحرافى خود را پايه‌گذارى نمود و با تمسّك به« قياس و استحسان» فتواهاى شگفت انگيز و دور از واقعيّت داد. ابو حنيفه در سال ١٥٠ هجرى قمرى در شهر بغداد درگذشت و در همان جا دفن شد. ر. ك:« تاريخ بغداد» ١٣/ ٣٢٣- ٤٥٤