دفاع از تشیع، ترجمه الفصول المختارة للمفید - خوانساري، آقا جمال - الصفحة ١٣٥ - خوابيدن على ع به جاى پيامبر ص در شب غار و شب شعب - داستان اسماعيل ع و مقايسه آن با فداكارى على ع

قصه مشهور است‌[١] كه شرح و بيان آن به طول مى‌انجامد و آن را اهل سير و تواريخ مى‌دانند و پدر عبد اللَّه يعنى عبد المطّلب صد شتر سرخ به فداء او داد و ترك ذبح كرد.

هر گاه آن چيزى كه خداى تعالى به آن از محنت اسماعيل ٧ به سبب ذبح خبر داده است بر جليل‌تر فضيلتى و بهتر منقبتى براى او دلالت كند محتاج شديم در حال خوابيدن امير المؤمنين ٧ در جاى آن حضرت نظر كنيم كه آيا به فضيلت اسماعيل نزديك است يا مساوى آن است؟ پس چون نظر كرديم به حسب ظاهر، يافتيم زياده بر آن است؛ زيرا ابراهيم ٧ به پسر خود اسماعيل ٧ گفت: در خواب ديدم تو را ذبح مى‌كنم پس ببين چه خواهى كرد. اسماعيل ٧ گفت: اى پدر، به آنچه مأمورشده‌اى بكن ان شاء اللَّه مرا از جمله صبركنندگان خواهى يافت.

پس در اين محنت اطاعت پدر كرد با علم به شفقت پدر بر پسر و رحم و محبت او به وى و جزم به اينكه اين فعل نزديك نيست از جانب پدر نسبت به پسر واقع شود. بلكه اين در گذشته هم واقع نشده و توهّم آن در آينده نيز نمى‌رود، و با ظنّ قوى به اين كه اين قول و جزم به كشتن وى امتحان اطاعت اوست، پس بنا بر اين بسيارى خوف زايل مى‌شود و اميد سلامتى حاصل مى‌گردد.

و امير المؤمنين ٧ را ابو طالب به خوابيدن جاى رسول ٦ و فدا كردن جان خويش خوانده بود، و حال آنكه ابو طالب را طاعت و فرمانى بر آن حضرت مثل قربانى كه انبياء بر خلايق دارند نبود و آن حضرت را در اين امر به طريق وحى از جانب خداى تعالى نخوانده بود؛ چنان كه ابراهيم ٧ پسرش را امر كرد و آن را به وحى از جانب خداى تعالى نسبت داده بود. بلكه ابو طالب از پيش خود امر نمود و با اين حال امير المؤمنين ٧ مى‌دانست كه قريش شديدترين مردم نسبت به رسول ٧ و سنگدل‌ترين ايشان هستند و هر عاقلى مى‌داند تفاوت و فرق ميان‌

[١]« الكامل في التاريخ ابن اثير» ٢/ ٦- ٧.