تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٣ - آيه شريفه «ثُمَّ أنْشَأْنَاهُ خَلْقاً آخَرَ»

فصل دوم شواهد سمعيه بر تجرد نفس‌

آيه شريفه «ثُمَّ أنْشَأْنَاهُ خَلْقاً آخَرَ»

از شواهد سمعى بر تجرد نفس اين آيه شريفه است: «وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ^ ثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً فِي قَرارٍ مَكِينٍ^ ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ». [٢]

نكته در اينجاست كه مى‌فرمايد: ما آن را خلق ديگرى انشا كرديم، و در همه تبدّلات سابق تعبير به خلق فرمود، ولى در اين بيان عبارت را تغيير داده و تعبير به انشا فرموده است و فرموده است كه آن را چيز ديگرى در آخرين مرحله قرار داديم. و در حقيقت مى‌رساند كه اين، جوهراً با آن ما سَبَق فرق دارد، مثلًا اين، مجرد شده و ما سبق جسم بوده و باز بعد از اين فرمود: «فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ» و اين جمله را در چيزى كه از ماديات و جسمانيات بود نفرموده است، و ليكن از تشريفات اين انشاى جديد است كه‌ «أَحْسَنُ الْخالِقِينَ» را فرموده است.

پس معلوم مى‌شود كه اين يك موجودى شريف و وراى جسم و جسمانى است؛ چنانكه از غايت تشريفات اين است كه فرمود: «فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ‌

[١] اسفار، ج ٨، ص ٣٠٣.

[٢] مؤمنون (٢٣): ١٢- ١٤.