تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٣٣ - اقوال چهارگانه در كيفيت معاد

فصل دهم اختلاف درجات مردم در ادراك معاد

اقوال چهارگانه در كيفيت معاد

اعتقاد قائلين به معاد در كيفيت معاد مختلف است:

يك دسته كه از عوام مؤمنين و مسلمين هستند كه اعتقادشان در باب جنت و نار و قبر و بدن و غيره چنين است كه آتش و عقرب و مار و عذابها در همين قبر است كه با اين حواس مى‌توان آتش و عقارب و حيّات و شكنجه‌هاى اهل عذاب را ديد و صدا و ناله و آه آنها را شنيد، منتها خداوند عالم ملاحظه مصلحت قوا و حواس ما را كرده كه نه ببينند و نه بشنوند، و همين طور در طرف لذت و عطريات و مأكولات و اشجار و رياحين كه براى صلاح و مصلحتى خداوند متعال آنها را از حواس ما غايب فرموده و حواس ما در اين دنيا به عدم دركشان محكوم است، به طورى كه اگر در خصوص كسى صلاح باشد، با همين ديده و گوش كيفيت آنها را خواهد فهميد و چه بسا حيوانات مى‌بينند و مى‌شنوند ولى ما نمى‌بينيم و نمى‌شنويم؛ اينكه مى‌فرمايد:

«القبر إمّا روضة من رياض الجنة أو حفرة من حفر النيران» [٢]

همين قبورى است كه مثلًا زمان پهلوى خرابشان كردند و حفر نيران و رياض جنان را خراب كردند.

البته اين عقيده عوام مسلمين است و با حُسن عقيده‌اى كه در خيالشان دارند

[١] اسفار، ج ٩، ص ١٧١.

[٢] بحار الانوار، ج ٦، ص ١٥٩، حديث ١٩؛ سنن ترمذى، ج ٤، ص ٥٥، حديث ٢٥٧٨.