تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٢٧ - جواب متكلمين از شبهات منكرين معاد

فصل نهم دلايل منكرين معاد

منكرين معاد شبهاتى را ذكر كرده‌اند:

يكى از شبهات اين است كه تحقق معاد، مستلزم اعاده معدوم است و اعاده معدوم محال است.

شبهه ديگر معروف به شبهه آكل و مأكول است؛ اگر مثلًا كافرى، مؤمنى را خورده باشد، اجزاء بدن مؤمن اگر در بدن كافر محشور شود، پس بدن خودش محشور نمى‌شود، و اگر در بدن مؤمن محشور شود، پس اين كافر محشور نمى‌شود و حشر در هر دو بدن هم ممكن نيست؛ زيرا يك چيز، دو چيز نمى‌شود و اگر با هر دو محشور شود، لازم مى‌آيد بدن واحد از جهتى معذّب و از جهتى متنعم باشد؛ يعنى هم معذّب و هم متنعم باشد، و اگر هر دو محشور نباشند، پس مستلزم اين است كه بدن هر دو محشور نشود.

جواب متكلمين از شبهات منكرين معاد

متكلمين طبق مبانى خودشان در جواب شبهات به حيص و بيص افتاده‌اند و لذا بعضى از متكلمين در شبهه اول، منكر استحاله اعاده معدوم شده‌اند، [٢] و بعضى گفته‌اند:

[١] اسفار، ج ٩، ص ١٦٧.

[٢] رجوع كنيد به: نقد المحصل، ص ٣٩٠- ٣٩٢ و ٣٩٥؛ شرح مواقف، ج ٨، ص ٢٨٩- ٢٩٤.