تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٩٩ - نقل اقوال و احتمالات در حقيقت نفس

فصل سوم تبيين قول حق در مسأله نفس و نقد ساير اقوال‌

در تعقيب اين مسأله كلماتى را كه در اين باب است بيان نموده و مى‌گوييم: گرچه نفس، اقرب از همه كس مى‌باشد، بلكه همه كس عين اوست، ولى چون يك موجود ذو شئونى است كه از مراتب اولى تا آخرين مرتبه را سير نموده، ذو مراتب و داراى شئون طبيعيه و الهيه مى‌باشد. پس نفس، يك موجودى است كه هويت او چنين مقام رفيعى دارد كه هماى عالم امكان و ماهى قعر درياى طبيعت است و در هر مرتبه‌اى، از خود آن مرتبه مى‌باشد؛ مرتبه طبيعى او در سلك طبيعيون است و مرتبه عقلانى او منسلك با قافله عقلاى عالم و با موجودات عقلانى مجرد، همنشين است، و لذا درك چنين موجودى با چنين هويت ذو مراتب، در غايت صعوبت است، و چون هر كسى به اندازه شعاع ديد خود، اين هويت را درك كرده و شعاع نور ديده عقلش مراتب بالاى قامت آن را نديده، گفته است: هويت نفس، همان است كه من ديده‌ام.

نقل اقوال و احتمالات در حقيقت نفس‌

كسانى كه شعاع چشمشان فقط زير پاى خود را ديده و از ادراكات فقط ادراك طبيعت را دارند و ديده آنها بالاتر را نمى‌بيند، آنها در حقيقت نزديك‌بين بوده و فقط مرتبه طبيعى نفس را ديده و گفته‌اند: نفس بيش از اين موجود طبيعى چيزى نيست و

[١] اسفار، ج ٨، ص ٣٤٣.