تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٦٨ - مراتب سعادتمندان

شايد معناى جمله‌

«المؤمن وحده الجماعة» [١]

اين باشد كه مؤمن و نفس عادله او امام شود و قوا به مشايعت و مأموميت او حاضر باشند؛ چون ايمان، صورت و ملكه نفس است لذا طبق ايمان باللَّه حركت خواهد كرد و قوا هم تابع او خواهند شد، اينجاست كه امام هر اشاره‌اى كرد، مأمومين و تابعين با اشاره و به حكم سلطان انجام وظيفه خواهند كرد و چون سلطان مؤمن و عادل، طبق ايمان حكم خواهد كرد لذا همه قوا، ايمانى مى‌باشند،

«الناس على دين ملوكهم» [٢]

و البته انسان وقتى توانست قوا را تعديل كند و افراط و تفريط را به مقام عدالت بياورد، انسان مى‌شود.

همانند جمع حرارت و برودت كه ماء فاتر حاصل مى‌شود، و مثل اين مى‌شود كه حرارت و برودت نيست، با اينكه هر دو هست و ماء فاتر، بالنسبة الى الحراره برودت دارد و بالنسبة الى البروده حرارت دارد. مثل اين است كه اين قواى حيوانى را ندارد و انسان مى‌شود. و البته تعديل بر ميزان شرع، محتاج عقل نظرى است و با جهالت نمى‌توان تعديل كرد،

«و الجاهل إمّا مُفْرِط» [٣]

مثل جهلهاى ما،

«و إمّا مفرِّط» [٤]

مثل آن مرتاضى كه يك چشم و يك گوشش را بست و گفت دو تاى ديگر بس است.

و الحاصل: در نيل به سعادت عظمى، لازم است عقل نظرى باشد تا با صفاى ذاتى بتواند اشياء را بما هى مستظلات ببيند و درك بكند، و اگر به اين نحو نديد، رسيدن به سعادت عظمى غير ممكن است.

مراتب سعادتمندان‌

اگر در اين جهان نمى‌تواند حقايق را بالمشاهده، كما هى اظلال و غير مستقله بل شئونٌ و جمالٌ للحق درك كند، لازم است با براهين علمى اثبات نمايد و به مفاهيمى عالم باشد و مبدأ و معاد را به آن نحوى كه در نظام خارج به طور استظلالى هستند با

[١] خصال صدوق، ج ٢، ص ٥٨٤، ذيل حديث ١٠.

[٢] موسوعة اطراف الحديث النبوي، ج ١٠، ص ٩٥.

[٣] بحار الانوار، ج ١، ص ١٥٩، حديث ٣٥.

[٤] بحار الانوار، ج ١، ص ١٥٩، حديث ٣٥.