تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره

جلد سوم (اسفار)

باب ششم تجرد نفس ناطقه انسانى

فصل اول در بيان جسم نبودن نفس ناطقه

حجت اول بر تجرد نفس

نقد حجت اول

حجت سوم بر تجرد نفس ناطقه

نقد حجت سوم

جواب مرحوم آخوند از اشكال

نتيجه حجت سوم

حجت چهارم بر تجرد نفس ناطقه

اشكالات فخر رازى بر حجت چهارم

جواب آخوند از اشكالات فخر رازى

حجت پنجم بر تجرد نفس ناطقه

مقدمات حجت پنجم

نقد آخوند بر حجت پنجم

اشكالات فخر رازى بر اين حجت و جواب آن

كلام محقق طوسى و رد آن

حجت ششم بر تجرد نفس ناطقه

حجت هفتم بر تجرد نفس ناطقه

حجت هشتم بر تجرد نفس ناطقه

اعتراض فخر رازى به حجت هشتم

حجت نهم بر تجرد نفس ناطقه

فصل دوم شواهد سمعيه بر تجرد نفس

آيه شريفه «ثُمَّ أنْشَأْنَاهُ خَلْقاً آخَرَ»

آيه شريفه

آيه شريفه «وَ كَذلِكَ نُرِى إبْرَاهيِمَ»

آيه شريفه «لَا يَمَسُّهُ إلَّا الْمُطَهَّرُون»

باب هفتم احوال نفس ناطقه و نسبت آن به عالم طبيعت

فصل اول كيفيت تعلق نفس به بدن

بيان انحاء تعلق

نحوه وابستگى نفس به بدن بر مبناى حركت جوهرى

مناقشه در كلام آخوند در اختلاط قوا

مناقشه در تقسيم عقل به عقل هيولانى و غير هيولانى

فصل دوم حدوث نفس بشرى

بيان آراء در حدوث و قدم نفس

دليل اول بر عدم تجرد نفس قبل از بدن

دليل دوم بر عدم تجرد نفس قبل از بدن

دليل سوم بر عدم تجرد نفس قبل از بدن

ادله مذهب افلاطون و ابطال آن

ادله قائلين به حدوث نفس

اشكال فخر رازى بر قائلين به حدوث نفس

اشكال دوم فخر رازى

اشكال سوم فخر رازى

اشكال چهارم فخر رازى

اشكال پنجم فخر رازى

اشكال ششم فخر رازى

استدلال ابو البركات بغدادى بر حدوث نفس

فصل سوم تبيين قول حق در مسأله نفس و نقد ساير اقوال

نقل اقوال و احتمالات در حقيقت نفس

اشكالات وارده بر قائلين به حدوث روحانى نفس

عدم ورود اشكالات بنا بر قول حق

چگونگى وجود نفس قبل از وجود بدن

ادله شيخ اشراق بر بطلان قدم نفوس

فصل چهارم بيان عدم فساد نفس به فساد بدن

استدلال شيخ بر مطلب

رد كلام شيخ و حل مطلب بر مبناى حركت جوهرى

فصل پنجم استحاله فساد نفس

فصل ششم بيان ميعاد مشرقى

سؤال محقق طوسى از شمس الدين خسروشاهى

جواب از اشكال بنا بر مبناى قوم

جواب از اشكال بنا بر مبناى آخوند در حدوث نفس

فصل هفتم عليت امر مجرد عقلى براى نفس ناطقه

باب هشتم ابطال تناسخ نفوس و ارواح و رد ادله قائلين به تناسخ

فصل اول برهان عرشى در ابطال تناسخ

تقريب برهان بنا بر مسلك آخوند

تقريب برهان بنا بر مسلك مشهور

بيان تناسخ صعودى و نزولى

فصل دوم بيان مذاهب گوناگون در تناسخ و رد تمامى اقسام تناسخ

ادله عامه بر ابطال تناسخ

دليل اول

دليل دوم

ادله خاصه بر ابطال تناسخ

ابطال ادله قائلين به تناسخ نزولى

فصل سوم رد ساير شبهات اصحاب تناسخ

استدلال به بعضى از مكاشفات و اخبار غيبيه

جواب آخوند از دليل اهل تناسخ

استدلال اهل تناسخ به ظواهر آيات و كلمات بزرگان

جواب از استدلال اهل تناسخ

استدلال به حشر و رجعت در اثبات تناسخ

جواب از استدلال به حشر و رجعت

تقريب مطلب با تصوير تصرّم و تجدّد در صورت جسميه

بيان آنچه كه در بقاى صورت جسميه و معاد جسمانى لازم است

استدلال آخوند بر بقاى صورت جسميه در حشر و معاد

توضيحى پيرامون بازگشت جسم در حشر و معاد

نسبت ميان عالم آخرت و دنيا

استدلال تناسخيه بر ملازمه بين تعذيب و حيات دنيوى

جواب از استدلال قائلين به تناسخ

بيان اسباب شدت عذاب

عدم امكان تعذيب مجردات دليل ديگرى از قائلين به تناسخ

جواب آخوند از استدلال اهل تناسخ

ادامه جواب صدر المتألهين به استدلال اهل تناسخ

كلام صاحب تلويحات در تناسخ

پاسخ آخوند به صاحب تلويحات

كيفيت منشآت نفس از نظر غزالى

بيان اشكالات وارده بر كلام غزالى

كلام ديگران در كيفيت تأثر نفس از منشآت خود

فصل چهارم نسبت نفس با بدن و فرق بين موت طبيعى و اخترامى

اصالت نفس و تابعيت بدن

استحاله تناسخ در موت طبيعى و اخترامى

توضيحى پيرامون موت طبيعى و موت اخترامى

حقيقت شفاعت و غفران و چگونگى تأثير عبادات

فصل پنجم وحدت يا تعدد نفس

استدلال بر تعدد نفس به واسطه تعدد قوا

جواب آخوند به منكرين وحدت نفس

تحليلى پيرامون اجناس و فصول

توصيف و رسم مراتب اجناس و فصول

تحليل مشهور در چگونگى اخذ اجناس و فصول

استدلال قائلين به وحدت نفس بر معاونت و معاوقت قوا

جواب آخوند به استدلال قائلين به وحدت نفس

نظريه آخوند پيرامون وحدت نفس

توحيد نفس راهى براى شناخت توحيد حق

بيان مراتب سهگانه نفس

فصل ششم كلام شيخ اشراق و رد آن

اشكالات آخوند به جواب شيخ اشراق

فصل هفتم مراتب وجود انسان

كلام ارسطو در مراتب وجود انسان

تشابه مراتب نفس با مراتب علّى و معلولى

وجدان و برهان دو راه براى اثبات مراتب نفس

فصل هشتم متعلق اول نفس

اقوال در مركز روح بخارى

باب نهم شرح ملكات و منازل نفس انسانى

فصل دوم اوصاف نفس انسانى

اسباب اختلاف در نفوس

حكمت و حريت دو اصل در كمال انسانى

عقل نظرى و عقل عملى

قلب و صدر

اصول اخلاق

قوه علميه

قوه غضبيه

قوه شهويه و اقسام آن

قوه عدليه

فصل سوم مراتب و درجات انسان

فصل چهارم كيفيت ارتقاى مدركات و مراتب تجرد

چگونگى ترقى ماهيت انسان از پايينترين منازل به بالاترين منازل

ثبات ماهيت در تمام مراحل تنزل و ترقى

كلام شيخ الرئيس در ماهيت انسان و رد آن

اشكالات وارده بر منكرين حركت در جواهر

بيان عوارضى كه به همراه جوهر در حركتند

توضيحى پيرامون معناى تجرد و سير طبيعى، خيالى و عقلانى نفس

چگونگى سير و ترقى مدرِكات

ملاك حشر انسانى و حيوانى

توهم برترى همه انسانها بر تمامى حيوانات و رد آن

استشهاد مرحوم آخوند به عبارات «اثولوجيا»

جايگاه اين بحث در تقريب مرام آخوند

بيان فرق ميان مجردات در قوس صعود و نزول

تقيه و رمز در كلمات پيشينيان

فصل پنجم اختلاف قواى نفسانيه و هويت وحدانى انسان

مراتب سهگانه وجود انسان

حفظ هويت انسان در عين تبدل هويت جوهرى

كيفيت ارتباط علت و معلول

بيان عجز شيخ الرئيس از حل بعضى از مسائل

غرض آخوند از بيان لغزشهاى شيخ

باب دهم در بيان معاد روحانى و حقيقت سعادت و شقاوت

فصل اول ماهيت سعادت حقيقى

ملاك سعادت و شقاوت

بحثى اخلاقى پيرامون سعادت و شقاوت

حكمت نقل قصص در قرآن

روشن بودن راه سعادت براى انسان

فصل دوم كيفيت حصول سعادت

تعليمات انبيا جامعترين برنامه سعادت

لزوم تعديل و تقويت عقل نظرى و عملى

مراتب سعادتمندان

فصل سوم بيان شقاوت

اختلاف انسانها در شقاوت

تفاوت شقاوت مستضعفين و مستكبرين

عدم لزوم سعادت يا شقاوت همه افراد انسان

توضيحى پيرامون سعداء، اشقيا و متوسطين

فصل پنجم كيفيت حصول عقل فعّال در نفس

براهين منكرين اتحاد عقل فعّال با نفس

علت اختلاف در اتحاد عقل فعّال با نفس

ادله آخوند بر وجود عقل فعّال

فصل هفتم در بيان سعادت و شقاوت حسى

بيان اصناف مردم در حشر

كلام منكرين سعادت حسى و رد آن

معاد جسمانى از ديدگاه متكلمان

جواب آخوند از كلام متكلمان

بحثى پيرامون آيات معاد

فصل هشتم بيان گوناگونى مذاهب در مبحث معاد

اقوال طبيعيين در معاد

اقوال قائلين به تجرد روح

مختار آخوند در معاد

فصل نهم دلايل منكرين معاد

جواب متكلمين از شبهات منكرين معاد

جواب بعضى از فضلا از شبهات منكرين معاد

كلام آخوند در رد اين جواب

فصل دهم اختلاف درجات مردم در ادراك معاد

اقوال چهارگانه در كيفيت معاد

تبيين كيفيت معاد جسمانى

عدم تنافى آيات وارده در معاد روحانى و جسمانى

ضرورت بازگشت انسان به نشئه مجردات

باب يازدهم معاد جسمانى

فصل اول اصول اثبات معاد جسمانى

اصل اول اصالت وجود

اصل دوم عينيت تشخص و وجود

اصل سوم مشكّك بودن وجود

اصل چهارم حركت جوهرى

اصل پنجم شيئيت شىء به صورت است نه به ماده

اصل ششم هويت انسان به نفس است نه بدن

اصل هفتم عينيت وحدت شخصيه و نحوه وجودى اشياء

اصل هشتم تجرد خيال

اصل نهم قيام صور تخيلى و ادراكى به نفس در تمام مراتب

اصل دهم چگونگى خلاقيت نفس بعد از خروج از طبيعت

اصل يازدهم انسان، جامع اكوان سهگانه طبيعى، مثالى و عقلى

نتيجه اصول يازدهگانه

بيان انحاء متصوره در احياء اموات

فصل سوم شبهات منكرين معاد جسمانى و پاسخ آن

فصل چهارم در بيان قبر حقيقى

فصل ششم بيان آنچه كه از انسان باقى مىماند

فصل هفتم ماده آخرت و هيولاى صور باقيه

فهرست مطالب

تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٦١١

فهرست مطالب‌