معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٤٥ - نقد تطبيقى

است؛

٢. برخى نيز تمنّى را به معناى قرائت و تلاوت گرفته‌اند:

تمنيت الكتاب يعني قرأته.

در هر صورت طبق هر كدام از دو معناى فوق، آيه شريفه هيچ ربطى به تصرف و دخالت شيطان در رسول خدا يا متن وحى ندارد، چرا كه طبق: معناى اول؛ آرزوى قلبى پيامبر اين است كه دينش بر سايرين برترى يابد و مردم دين اسلام را بپذيرند. اما شيطان با وسوسه كردن مردم در آرزوى به حق پيامبر دخالت كرده، مردم را نسبت به پذيرش دين سست و ستمكاران و مفسدان را براى فساد كردن و كم‌رنگ كردن تلاش‌هاى هر رسول و نبى تهييج مى‌كند، اما خداوند متعال اين وسوسه و القائات شيطانى را از بين مى‌برد.

و طبق‌ معناى دوم: اگر تمنى به معناى قرائت و تلاوت باشد، يعنى وقتى رسول خدا (يا هر پيامبر ديگر) آيات خدا را قرائت كند، شيطان در دل مردم وسوسه مى‌كند تا در آيات خدا با پيامبر مجادله و با فساد در ايمان آن‌ها ايجاد خلل كند. در اين صورت خداوند القائات و وسوسه‌هاى شيطان را باطل مى‌كند و به پيامبر توفيقاتى مى‌دهد تا آن شبهات (و وسوسه‌ها) از بين بروند.[١]

مانند اين كه كفار و مشركان (شيطان‌صفتان) افزون بر آن‌كه مردم را دعوت مى‌كردند تا به آيات قرآن گوش فرا ندهند، در لابه‌لاى سخنان خود حرف‌هايى براى اغفال مردم القا مى‌كردند كه هنگام تلاوت قرآن، شما لغو بگوييد تا آيات تأثير نداشته باشد. در آيه ٢٦ سوره فصلت مى‌خوانيم:

وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ وَ الْغَوْا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُونَ.

كافران گفتند: گوش به اين قرآن ندهيد و به هنگام تلاوت قرآن لغو و سخنان بيهوده بگوييد تا پيروز شويد.

در هر صورت بنا بر هر دو معنا، آيه هيچ ربطى به نفوذ و تسلط شيطان بر پيامبر، وحى و آيات قرآن ندارد؛ بلكه دلالت مى‌كند كه خداوند هرگونه دخالتى از شيطان را باطل و نسخ مى‌كند چرا كه:

حرف فاء در «فينسخ» اشاره به ترتيب بدون فاصله دارد. يعنى وقتى شيطان القائات خود را وارد مى‌كند بلافاصله خداوند آن‌ها را نسخ و زائل مى‌كند، گواه‌

[١] . سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١٤، ص ٣٩٢.