معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤١٧ - مقدمه

و معصومان (ع) ارائه شده است. آنچه از طريق وحى و به وسيله پيامبر (ص) و امامان معصوم (ع) ارائه شده، مطابق با دين نفس‌الامرى و نيز جامع و كامل است؛ گر چه دشمنان دين، مانع شدند تا دين حق مرسل، به‌طور كامل به عصرهاى بعدى برسد. بر اساس ادله نقلى، پيامبر اسلام (ص) خاتم رسولان است و نقشه سعادت بشر به نحو كامل به وسيله آن حضرت ارائه شده است. در آيات قرآن مى‌خوانيم:

ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْ‌ءٍ[١]؛

هيچ چيز را در كتاب فروگذار نكرديم.

نظير اين آيه در قرآن، آيات ديگرى نيز وجود دارد.[٢] علامه‌ طباطبايى‌ در معناى «الكتاب» سه احتمال داده است:

الف. مقصود از كتاب، لوح محفوظ است. يعنى آنچه مورد نياز بشر است، همه در لوح محفوظ و نفس‌الامر وجود دارد.

ب. مقصود از كتاب، قرآن مجيد است. بنابراين، هر چيزى كه براى سعادت دنيا و آخرت انسان لازم است، در قرآن آورده شده است.

ج. هر دو معنا مقصود است.[٣]

به هر حال، اين آيه و نظير آن بر وجود نقشه جامع براى سعادت دنيايى و آخرتى انسان، به‌ويژه بر اساس احتمال سوم، دلالت دارد. البته اگر آيه بر احتمال اول حمل شود، در آن صورت با تمسك به روايات فراوان مى‌توان مدعى جامعيت شريعت اسلامى براى سعادت دنيوى و اخروى بشر شد. برخى از اين روايات عبارت‌اند از:

امام‌ صادق‌ (ع) مى‌فرمايد:

... لَيْسَ شَيْ‌ءٌ إِلَّا وَ قَدْ جَاءَ فِي الْكِتَابِ وَ جَاءَتْ فِيهِ السُّنَّةُ.[٤]

... هيچ چيز نيست مگر آنكه در كتاب خدا و در سنت آمده است.

[١] . انعام، آيه ٣٨.

[٢] . نحل، آيه ٨٩.

[٣] . سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ٧، صص ٨٣- ٨٢.

[٤] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٢، ص ٣٠٤.