معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤١٠ - قلمرو احكام در قرآن

خصوص در تبيين جزئيات احكام كلى كه در قرآن آمده است از جمله كيفيت و كميت نماز، كميت و كيفيت حج و زكات، بيان شرايط امر به معروف و نهى از منكر، شرايط و موانع معاملات و عقود و ... بيشتر احساس مى‌شود. استاد معرفت در درس خود در مركز آموزش تخصصى تفسير و علوم قرآن حوزه علميه قم، تصريح كردند به اينكه همه كتاب‌ جواهر الكلام‌ تفسير آيات‌الاحكام است.

٤. توجه به روح تشريع قرآنى. ايشان درباره رقيت مى‌گويند: رقيت تنها در حال جنگ و آن‌هم درباره پسران مشروع است، و غير از آن با روح اسلام موافق نيست زيرا كه امام اميرالمؤمنين (ع) فرموده است:

لاتَكُنْ عَبْدَ غَيْرِكَ وَ قَدْ جَعَلَكَ اللَّهُ حُرّاً؛

برده ديگرى مباش، زيرا خداوند تو را آزاد آفريده است.[١]

قلمرو احكام در قرآن‌

سعى وافر استاد معرفت در آثار علوم قرآنى و تفسيرى بر اين است كه ثابت كند كه آيات‌الاحكام و فقه القرآن به ٥٠٠ آيه و مفاد آن منحصر نمى‌باشد و حتى مى‌توان گفت رويكرد ايشان در اين موضوع توسعه است، چنان‌كه خود ايشان به نوعى به اين مسأله تصريح دارد و در پاسخ اين پرسش كه چگونه آيه: اللَّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها ... (رعد: ٢)» جزء آيات‌الاحكام قرار مى‌گيرد؟ مى‌گويد:

ما هم موضوع احكام و هم موضوع فقه را توسعه داديم.[٢]

نويسنده اين سطور مى‌افزايد رويكرد ايشان به نسخ نيز در راستاى توسعه آيات‌الاحكام است، تا آيات بيشترى به‌عنوان منبع اصيل فقه و حقوق قرار گيرد. به هر صورت گستره آيات‌الاحكام بر اساس مبناى كمّى آيات‌الاحكام ممكن است متفاوت شود كه بر مبناى استاد همه عناوين كلى فقهى و بسيارى از مسائل فرعى در حوزه فقه‌القرآن قرار مى‌گيرد.

[١] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٧٤، ص ٢١٥.

[٢] . وسائل‌الشيعة، سال ١٣٨٥، ش ٤٤، ص ٥٧.