حيات، ظهور و افول يافته و هر كدام سهم مشخص و تازه‌اى از انرژى خورشيد و ماه را به خود اختصاص داده‌اند، گرچه خورشيد و ماه در ظاهر ثابت مانده و در يك روند تكرارى به آمد و رفت خود ادامه داده‌اند. بنابراين در كره خاكى و در طى ميلياردها سال كه از عمر آن گذشته است، هر موجودى و هر گونه‌اى از حيات و هر شكلى از اشكال متفاوت زندگى، اعم از غارنشينى يا برج‌نشينى، چه سطحى و چه مدرن، آنگاه كه ظهور يافته و در معرض تابش انرژى خورشيدى قرار گرفته، انرژى تازه و جديدى دريافت كرده است كه در تشخص مصداقى با آنچه ساير موجودات دريافت كرده‌اند، متفاوت و در نوع و منشأ دريافت آن با آنچه ساير موجودات دريافت كرده‌اند يكسان مى‌باشد.

بر اساس تشبيه فوق، بطون قرآن افزون بر آنكه آيات قرآن را واجد يك ظرفيت معنايى ژرف و نامحدود مى‌كند، نوعى پويايى، ديناميسم و تحرك درونى نيز براى آيات رقم مى‌زند. اين پويايى درونى سبب مى‌شود كه هرگاه بر اثر تحولات عصرها و تغيير نسل‌ها، موضوع و مسأله جديدى در زندگى آدميان رخ نمايد كه نيازمند هدايت و حكمى از جانب وحى باشد، با عرضه آن بر قرآن، مشمول پرتوافشانى آيات وحى شده و معرفتى تازه و حكمى نو از ژرفاى بى‌انتهاى آيات وحى متوجه آن موضوع و مسأله نوظهور مى‌گردد. اين معرفت و حكم جديد در تشخص مصداقى با ساير معارف و احكام گذشته و آينده متفاوت است، گرچه در نوع و منشأ صدور با ساير معارف و احكام قرآنى يكسان است.

استاد معرفت (ره)، با تمسك به روايت حضرت امام‌ باقر (ع) و تشبيه زيبايى كه در آن بيان شده است، به حل و فصل مسأله چگونگى نقش بطون در جاودانگى قرآن پرداخته و در جمع‌بندى نهايى چنين مى‌گويد:

اين خورشيدى كه امروز طلوع كرد، همان درخشندگى و همان شكوفايى و طراوت را كه ديروز داشت امروز هم دارد، يعنى ديروز نو بود، امروز هم نو است، فردا هم نو است، و براى هميشه نو است. قرآن هم چنين ويژگى دارد؛ پيام‌هاى قرآن به گونه‌اى تنظيم شده است كه براى هميشه دستورالعمل تازه است، جامعه انسانى و جامعه اسلامى در هر حادثه و