معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٤٦ - فترت وحى

ترتيب نزول منقول از امام‌ على‌ (ع) آمده، پس از آن نازل گرديده است.

فترت وحى‌

به‌طور مسلم، رشته وحى در تمام ايام ٢٣ سال نزول قرآن ميان جبرئيل (ع) و پيامبر اسلام (ص) برقرار نبوده است؛ بلكه هر از گاهى آن رشته ميان آن دو متصل مى‌شده و وحى بر پيامبر (ص) نازل مى‌گرديده است؛ بنابراين فترت كوتاه مدت ميان وحى‌ها امرى طبيعى بوده است. در روايات نيز حداكثرى كه براى فترت وحى ياد كرده‌اند، از ٤٠ روز تجاوز نمى‌كند. حسب روايات مختلف، پيش از سوره‌هاى ضحى، مدّثّر، كهف يا در ميان سوره مريم، حداكثر چهل روز وحى قطع شده است.[١]

آيت‌الله معرفت تنها فترت وحى مطرح ذيل سوره مدّثّر را مورد توجه قرار داده و بر اين نظر است كه قبل از سوره حمد، سه سال فترت وحى رخ داده است. او اين نظر را از جمع‌بندى چند دسته از روايات به‌دست داده است:

دسته اول رواياتى است كه در آن‌ها از سه سال دعوت پنهانى پيامبر اسلام (ص) در آغاز نبوت سخن گفته شده است. آيت‌الله معرفت به نقل از يعقوبى‌ آورده است كه رسول خدا (ص) سه سال امر نبوت خودش را پنهان نگه مى‌داشت‌[٢] و از محمد بن اسحاق‌ نقل كرده است كه بعد از سه سال آيه‌ فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ‌[٣] نازل شد و خدا به او فرمان داد كه دعوت را آشكار سازد و انذار را عمومى كند.[٤] او از امام‌ صادق‌ (ع) روايت كرده است كه پيامبر (ص) سه سال پنهان و ترسان بود و امر نبوتش را آشكار

[١] . طبرى، جامع البيان؛ سيوطى، الدرالمنثور؛ طبرسى، مجمع البيان،؛ سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ذيل همان سوره‌ها.

[٢] . رك: يعقوبى، تاريخ اليعقوبى، ج ٢، ص ١٩ به نقل از محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ١١١.

[٣] . حجر، آيه ٩٤

[٤] . رك: ابن هشام، سيرة النبى، ج ١، ص ٢٨٠؛ ابن شهرآشوب، المناقب، ج ١، ص ٤٠؛ محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ١٨، ص ١٩٣ به نقل از محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ١١١.