معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٣٧ - ديدگاههاى دانشمندان

سپس مى‌افزايد:

دخالت شيطان در پروسه وحى امرى واقعى است و هدف آزمودن انسان‌ها است و اين امرى بيش غريب است و چنين چيزى در كتاب مقدس ديده نمى‌شود كه شيطان قادر بر افساد وحى باشد و خدا نيز اين كار را امكان‌پذير كند تا بندگان را بيازمايد.[١]

اين داستان ساختگى طبق سند طبرى‌ از محمد بن كعب‌، محمد بن قيس‌، سعيد بن جبير و ابن عباس‌ نقل شده است. طبرى‌ متأسفانه آن را نقد و بررسى نكرده است؛ چنان‌چه در موارد زيادى از جمله اسرائيليات نيز اين چنين است‌[٢] و ممكن است تصور كرده باشد كه صحيح است. لذا فخر رازى‌ از برخى نقل مى‌كند كه هر چه‌ طبرى‌ در اين مورد نقل كرده، باطل است و ريشه ندارد.[٣]

اما افزون بر رد قريب به اتفاق دانشمندان اسلامى، اين افسانه هم از نظر سند و هم از نظر محتوا اشكالات فراوانى دارد.

از نظر سند: سلسله سند حديث به صحابى كه بتواند از رسول خدا (ص) نقل كند، متصل نيست. همه افراد تابعان هستند كه در زمان نزول نبوده‌اند و حيات رسول خدا (ص) را درك نكرده‌اند. ابن عباس‌ اگرچه از صحابى است، اما در آن زمان هنوز متولد نشده بود؛ چرا كه تولد وى سه سال قبل از هجرت بوده است، بنابراين سند روايت حتى به فرض صحت آن به كسى كه شاهد قصه بوده باشد نمى‌رسد.[٤]

ديدگاه‌هاى دانشمندان‌

سيد مرتضى‌ (ره) مى‌نويسد: افزون بر آن‌كه طعن فراوان و اشكالات فراوان در متن حديث وجود دارد، نزد اصحاب حديث ضعيف است.[٥]

[١] . همان.

[٢] . بيش از ٣٥٠ روايت اسرائيلى از تفسير طبرى نقل شده كه مؤلف اكثر آن‌ها را بدون نقد رها كرده است. ر. ك: آمال محمد ربيع، الاسرائيليات فى تفسير الطبرى.

[٣] . فخر رازى، تفسير كبير، ج ٢٣، ص ٥٠.

[٤] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ٨٨.

[٥] . تنزيه الانبياء، ص ١٠٩.