معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٩٤ - نگاه ويژه استاد معرفت

بيان تشريعات امت‌هاى پيش از اسلام در قالب بيان تاريخى آن‌ها است، از مدار بحث بيرون مى‌باشد، زيرا تكليف ويژه آن‌ها و فرو زمانى را بيان مى‌كند. مگر آن‌كه به دليل نقلى، يا استصحاب شريعت سابقه ثابت شود كه آن حكم در شريعت اسلام نيز قابل عمل است.

٣. لازمه فقهى بودن هر آيه اين است كه در برخورد با آن، افزون بر ضرورت اعتقاد بدان، به حسب مورد عمل به مفاد آن نيز مى‌طلبد.

نگاه ويژه استاد معرفت‌

استاد معرفت در زمينه آيات الأحكام نظرى دارد كه تا حدودى ساختارشكن است و زيربناى مباحث آيات الأحكامى ايشان را تشكيل مى‌دهد. ايشان مى‌گويد:

منظور آقايان [فقه‌القرآن نويس‌] از آيات الاحكام در حجم اندك همان احكام اصطلاحى است يعنى وضو و نماز و غيره، ولى ما بايد كل دين را احكام بدانيم. يعنى اساساً هدف شريعت‌هاى الهى اين است كه جامعه سالم و قوى و مستحكم بسازند، لذا ابعاد و هندسه اين ساختمان را بايد ارائه كنند و اسلام چنين كارى كرده است و لذا مى‌فرمايد: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ؛[١] يعنى اگر مى‌خواهيد از زندگى لذت ببريد به حرف‌هاى ما گوش دهيد. پس كل شريعت آيات الاحكام است نه فقط قرآن. و لذا در جاى ديگر مى‌فرمايد: تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ.[٢] حدود يعنى مرز. اگر در داخل مرز حركت كردى اين بنيان، سالم و تمام خواهد بود. اين حدود، احكام وضعى، اخلاق، آداب، احكام تكليفى و ... دارد.[٣]

در اينكه همه احكام شريعت حدود و مرزهاى الهى هستند، شكى نيست، و در اينكه عقايد و اخلاق نيز ممكن است از حدود خدا به معنى عام آن باشند نيز ترديدى نيست؛ ليكن سخن در اين است كه آيا همه حدود الهى از سنخ‌

[١] . انفال، آيه ٢٤.

[٢] . نساء، آيه ١٣.

[٣] . فصلنامه بينات، ش ٤٤، ص ٥٣.